Suriye’deki Baas Rejiminin Çöküşü
Arap Sosyalist Baas Partisi, 1963 yılında Suriye’de gerçekleştirdiği bir darbe ile iktidara gelmiştir. 1970 yılında parti içindeki bir başka darbe sonucu Hafız Esed, iktidarı ele geçirerek 1971’de Suriye’nin Devlet Başkanı olmuştur. Hafız Esed’in 2000 yılında vefatının ardından, oğlu Beşşar Esed, Baas rejiminin başına geçmiş ve ülkenin yönetimini devralmıştır. Ancak, Beşşar Esed’in iktidarı, çeşitli rejim karşıtı grupların başkent Şam’a girmesiyle büyük bir tehdit altına girmiştir.
2011 yılında, Suriye’de özgürlük talepleriyle halk hareketleri başlamış ve bu durum rejimin sert müdahalelerine yol açmıştır. Bu müdahalelerde binlerce insan hayatını kaybetmiş ve süreç, kanlı bir iç savaşa dönüşmüştür. Silahlı muhalif gruplar, uzun bir mücadeleye girerken, rejim uluslararası baskılara rağmen sorunun diplomasi ve barışçıl yollarla çözümüne yanaşmamıştır.
27 Kasım tarihinde yoğunlaşan çatışmalar sonucunda, Suriye’nin Halep, İdlib ve Hama gibi önemli bölgelerinde rejim güçleri kontrolü kaybetmeye başlamıştır. Son olarak, başkent Şam’da halkın sokağa dökülmesiyle birlikte, rejim güçleri kamu kurumlarından ve sokaklardan çekilmeye başlamış; rejim karşıtı gruplar şehir merkezinde kontrol sağlamıştır. Böylece, 61 yıllık Baas rejimi ve 53 yıllık Esed ailesi iktidarı sona ermiştir.
Çöken Rejimin Başbakanından Açıklama
Beşşar Esed’in Başbakanı Muhammed Gazi el-Celali, sosyal medya üzerinden paylaştığı bir video mesajında, “Suriye’de halkın seçeceği bir hükümetle çalışmaya hazır olduklarını ve her türlü desteği sağlamaya hazır olduklarını” ifade etmiştir. Kamu mallarına zarar verilmemesi çağrısında bulunan Celali, “Kimseye dokunmayacağını söyleyen ve bize elini uzatan muhaliflere elimizi uzatıyoruz.” demiştir. Celali, “Suriye tüm Suriyelilerin. Bu ülke normal bir ülke olabilir, bu ülke komşularıyla ve dünyayla iyi ilişkiler kurabilir. Bu tercih, Suriye halkının seçeceği yönetime kalmış. Biz, seçilecek yeni yönetimle işbirliğine hazırız ve onlara her türlü desteği sağlamaya, devlet dosyalarını kolayca onlara aktarmaya hazırız.” şeklinde konuşmuştur.
Heyet Tahrir Şam Liderinden Açıklama
Rejim karşıtı silahlı grup olan Heyet Tahrir Şam’ın (HTŞ) lideri Ahmed eş-Şera (Ebu Muhammed el-Culani), sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Şam’daki kamu kurumlarına yaklaşılmaması gerektiği konusunda uyarıda bulunarak, “Bu kurumlar, resmen devredilene kadar eski Başbakanın gözetimi altında kalacaktır.” demiştir. Şera, “Kamu kurumlarına yaklaşmak kesinlikle yasaktır. Bu kurumlar, resmen devredilene kadar eski Başbakanın gözetimi altında kalacaktır. Havaya ateş açılması da yasaktır.” ifadelerini kullanmıştır.
Suriye’deki Gelişmeler
Suriye’nin kuzeyindeki Halep ilinin batı kırsalında 27 Kasım’da Esed rejimi güçleriyle rejim karşıtı silahlı gruplar arasında çatışmalar başlamıştır. 30 Kasım’da Halep’in merkezinin büyük bölümünü rejim güçlerinden almayı başaran muhalif gruplar, aynı gün İdlib genelinde de hakimiyet sağlamıştır. 5 Aralık’ta Hama kent merkezini rejim güçlerinden alan gruplar, başkent Şam’a açılan stratejik önemdeki Humus ilinin bazı yerleşim yerlerini de ele geçirerek burada ilerlemeye başlamıştır.
Ülkenin güneyindeki Dera ilinde 6 Aralık’ta operasyon başlatan askeri muhalifler, çatışmaların ardından il merkezini rejim güçlerinden geri almışlardır. 7 Aralık’ta Suveyda ilinin tamamı muhalif grupların kontrolüne geçmiş, aynı gün Kuneytra’daki yerel muhalifler de il merkezinin kontrolünü sağlamıştır. Başkente açılan Humus ilinde de rejim karşıtı güçler, 7 Aralık’ta kent merkezine hakim olmuştur. Şam’ın güneybatısında Esed rejimi güçlerine karşı ilerleyen gruplar, 7 Aralık’ta başkentin güney banliyölerine girmiştir. Rejim güçleri, Şam’da Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve uluslararası havalimanından çekilmiştir. Rejim karşıtı silahlı grupların başkente hakim olmaya başlamasıyla, Esed rejimi 8 Aralık sabahı kısa sürede başkentin tüm kontrolünü kaybetmiştir. Ayrıca, Suriye Milli Ordusu’nun Halep kırsalında 1 Aralık’ta terör örgütü PKK/YPG’ye karşı başlattığı Özgürlük Şafağı Operasyonu’nda Tel Rıfat ilçe merkezi terörden kurtarılmıştır.
