TCMB’nin Reeskont Kredilerinde İhracatçı Skoru Uygulaması
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), reeskont kredilerinde yeni bir uygulamayı hayata geçiriyor. İhracatçı skoru uygulaması, 13 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe girecek. Bu uygulama ile net ihracatçı firmaların desteklenmesine devam edilirken, yüksek teknolojiye sahip firmalara öncelik tanınacak.
TCMB’nin blog sayfası Merkezin Güncesi’nde yayımlanan “Reeskont Kredilerinde Katma Değer Odaklı İhracatçı Skoru Uygulaması” başlıklı analizde, piyasa koşullarına uygun bir finansman kaynağı olan reeskont kredilerinin etkin bir şekilde kullandırılmasının önemine vurgu yapıldı. Analizde, “Yeni uygulama ile çoğunlukla net ihracatçı firmalar desteklenmeye devam ederken, yüksek teknolojili firmalara da öncelik veriliyor.” ifadesi yer alıyor.
Yüksek Teknoloji Firmalarına Öncelikli Destek
Merkez Bankası’nın Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürlüğü Uzman Yardımcıları Muhammed Furkan Erdoğan ve Kadir Gürci ile Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü Uzmanı Fırat Özata tarafından hazırlanan bu analiz, ihracatçılara sunulan reeskont kredilerinin etkili kullanımını sağlamak amacıyla yürütülen çalışmaları içeriyor. Analizde, son yıllarda reeskont kredilerinin kullandırılmasına yönelik yapılan değişiklikler ve 13 Ocak 2025’te devreye girecek ihracatçı skoru uygulamasına dair bilgiler veriliyor.
Reeskont Kredisinden Faydalanan Firma Sayısı Artıyor
Reeskont kredilerinin etkinliğinin artırılması, cari dengeye daha güçlü katkı sağlanması ve daha fazla KOBİ’ye uygun finansman koşullarının sunulması amacıyla önemli uygulama değişiklikleri gerçekleştirildi. 2021’de yapılan değişikliklerle, net ihracatçılık şartının firma seçiminde temel belirleyici olduğu, ayrıca günlük reeskont kredi kullandırım limitlerinin kademeli olarak artırılarak finansmanın daha erişilebilir hale getirildiği belirtildi. 2018 yılı Aralık ayında yaklaşık 2 bin 100 olan reeskont kredisinden faydalanan firma sayısının, Ekim 2024 itibarıyla yaklaşık 8 bine ulaştığı ifade ediliyor. KOBİ’lerin reeskont bakiyesi bulunan firmalar içindeki payının ise bu süre zarfında yüzde 38’den yüzde 84’e yükseldiği bildirildi.
Kısıtlı Kaynağın Daha Etkin Dağıtımı
Son çalışmalar kapsamında TCMB, sunulan kısıtlı kaynağın daha etkin dağıtımını hedefleyen ihracatçı skorunu devreye almış durumda. İhracatçı skoru, net ihracatçılık koşulu yerine firmaların ürettikleri ürünlerin niteliği, yarattıkları katma değer, ihracat performansları ve bağlı oldukları ana grup ilişkilerini dikkate alarak hesaplanacak. Analizde, bu skorun hesaplanmasında kullanılacak kriterler ve ağırlıklara yer verildi.
- Hesaplamalar, reeskont kredisi talebinde bulunan her bir firma için firmanın beyan ettiği veriler üzerinden bankalarca yapılacak.
- Her bir değişken için TCMB tarafından belirlenen eşik değerlere göre puanlama yapılacak.
- İlgili değişkenden alınan puan, o değişkenin ağırlık katsayısı ile çarpılarak ‘performans’ ve ‘potansiyel’ puanları hesaplanacak.
- Herhangi bir puan türünden 40 puan ve üzeri alan firmalar, ‘ihracatçı skoru yüksek’ olarak tanımlanacak.
- Her iki puan türünden de 40 puan altında alan firmalar ise ‘ihracatçı skoru düşük’ olarak tanımlanacak.
Analizde, TCMB bünyesinde yer alan firma verileri ve ilgili yöntem kullanılarak mal ihracatçısı firmaların performans ve potansiyel puanları hesaplandığında elde edilen bulgulara dair şu değerlendirmelere yer verildi: “Nette ihracatçı firmalar, nette ithalatçı firmalara kıyasla sadece performans değil, aynı zamanda daha yüksek potansiyel puanına sahipler. Dolayısıyla, ihracatçı skoru uygulamasıyla düşük potansiyelli nette ithalatçı firmaların yerine yüksek potansiyelli ihracatçıların reeskont kredilerinden daha fazla faydalanabilmesi amaçlanıyor. Bunun yanı sıra, nette ithalatçı olup yüksek katma değerli ihracat potansiyeli olan firmalar da reeskont kredilerinden yararlanabiliyor.”
Özetle, piyasa koşullarına uygun avantajlı bir finansman kaynağı olan reeskont kredilerinin etkin bir şekilde kullandırılması, finansman kaynaklarının etkin ve etkili dağılımı açısından büyük önem taşımaktadır. Yeni uygulama ile net ihracatçı firmalar desteklenmeye devam edecek ve yüksek teknolojili firmalara öncelik verilecektir.
