TCMB Raporu: Hizmetler Sektörü Aylık Fiyat Artışında Şampiyon!

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Ocak Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ocak 2023’e ait Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı. Bu rapora göre, tüketici fiyatları Ocak ayında %5,03 oranında bir artış gösterirken, yıllık enflasyon 2,26 puan düşüşle, %42,12 seviyesinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon, enerji grubunda görece yatay bir seyir izlerken, diğer ana gruplarda ise düşüş eğilimi gözlemlendi. Aylık fiyat artışlarında ise hizmetler sektörü dikkat çekici bir ön plana çıktı.

Tüketici sepetinde yapılan güncellemelerle birlikte, hizmetler sektörünün payının arttığı ve bu değişimin Ocak ayı enflasyonuna etkisinin yaklaşık 0,3 puan artırıcı yönde olduğu belirlendi. Gıda grubundaki aylık fiyat artışında, ekmek ve tahıllar kaleminin öncülüğünde işlenmiş gıda alt grubunun etkisi belirginleşti. Enerji grubundaki fiyat artışı ise, şebeke suyu tarifelerindeki artışın yanı sıra küresel enerji emtia fiyatlarındaki yükselişin yansımalarıyla gerçekleşti. Temel mal enflasyonu ise ılımlı seyrini sürdürmeye devam etti.

Ocak ayında ücret artışlarının, yönetilen/yönlendirilen fiyatlar ve maktu vergi güncellemelerinin etkisiyle, hizmet grubundaki aylık enflasyon önemli ölçüde güçlendi. Fiyat artışları grup genelinde yayılırken; sağlık hizmetlerindeki tarife güncellemeleri sonucunda diğer hizmetler alt grubunun yüksek aylık enflasyonu dikkat çekti. SGK Sağlık Uygulamaları Tebliği kapsamında, resmi sağlık hizmeti sunucularında ödenen muayene katılım payı tutarları, 2017 yılından bu yana ilk defa önemli bir artışa gitti. Bu düzenlemenin şubat ayı tüketici enflasyonuna sarkan etkilerinin olabileceği raporda vurgulandı. Son aylarda üretici fiyatlarında görülen ılımlı artış eğiliminin Ocak ayında kesintiye uğradığı belirtildi.

Yıllık Enflasyon Enerjide Yatay, Diğer Ana Gruplarda Geriledi

Rapor, yıllık enflasyonun enerji grubunda görece yatay bir seyir izlediğini, diğer ana gruplarda ise gerilediğini ortaya koydu. Aylık fiyat artışlarında hizmetler sektörü öne çıktı ve tüketici sepetindeki güncellemelerle hizmetler sektörünün payı arttı. Gıda grubundaki aylık fiyat artışında, ekmek ve tahıllar kalemi öncülüğünde işlenmiş gıda alt grubunun etkisi belirgin hale geldi. Enerji grubundaki fiyat artışları, şebeke suyu tarifelerindeki artışın yanı sıra küresel enerji emtia fiyatlarının yansımalarıyla gerçekleşti. Temel mal enflasyonu da ılımlı seyrini sürdürdü. Ocak ayında, ücret artışları yönetilen/yönlendirilen fiyat ve maktu vergi güncellemeleri etkisiyle, hizmet grubunda aylık enflasyon önemli ölçüde güçlendi. Fiyat artışları, grup geneline yayılırken, sağlık hizmetlerindeki tarife güncellemeleri neticesinde diğer hizmetler alt grubunun yüksek aylık enflasyonu dikkat çekti.

Hizmet Grubunun Ağırlığı Kira ve Diğer Hizmetler Kalemleri Öncülüğünde Arttı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), hane halkı tüketim kalıplarındaki değişimleri dikkate alarak tüketim sepeti ve ağırlık yapısını her yılın başında güncellemektedir. 2025 yılında gıda grubunun sepet içindeki ağırlığı değişmezken, hizmet grubunun ağırlığı kira ve diğer hizmetler kalemleri öncülüğünde 3,11 puan artış gösterdi. Bu doğrultuda, B ve C göstergelerinin ağırlıkları sırasıyla 1,28’er puan yükselerek, %74,10 ve %60,83 seviyesine ulaştı.

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde; temel mal, gıda, alkol-tütün-altın, enerji ve hizmet gruplarının katkılarının bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,30, 0,60, 0,23, 0,11 ve 0,02 puan azaldığı gözlemlendi. Mevsimsellikten arındırılmış verilerle incelendiğinde ise, tüketici fiyatlarındaki aylık artışın önceki aya kıyasla yükseldiği görüldü. Aylık artışlar, bir önceki aya kıyasla B’de daha belirgin olmak üzere B ve C göstergelerinde yükseliş kaydetti. Fiyat artışları, B endeksini oluşturan grupların geneline yayılırken, işlenmiş gıda grubundaki artış öne çıktı. TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, Ocak ayında enflasyonun ana eğiliminde yükselişe işaret etti.

Hizmet fiyatları Ocak ayında %10,26 ile önemli bir artış gösterirken, grup yıllık enflasyonu ise 2,78 puan düşüşle %62,95 oldu. Aylık fiyat artışları grup genelinde yayılırken, yıllık enflasyon haberleşme ve diğer hizmetlerde yükseldi; lokanta-otellerde ise daha belirgin olmak üzere diğer alt gruplarda geriledi. Hizmetler grubu içinde diğer hizmetler grubu, aylık %16,72’lik yüksek artışla öne çıkarken; bu gelişmede, geçmiş enflasyona endeksleme ve zamana bağlı fiyatlama davranışının yaygın olduğu sağlık hizmetleri, yeniden değerlemeye bağlı kalemler, iş gücü giderlerini de içeren bakım onarım kalemleri ile özel sektör eğitim hizmetlerindeki yüksek fiyat artışlarının etkileri hissedildi.

Ocak Ayında Yıllık Enflasyon Tüm Alt Gruplarda Geriledi

Temel mal grubu fiyatları %0,74 ile ılımlı bir artış gösterirken, grup yıllık enflasyonu 3,48 puanlık düşüşle %23,95 seviyesine geriledi. Ocak ayında yıllık enflasyon, tüm alt gruplarda gerileme eğilimi gösterdi. Dayanıklı mal (altın hariç) fiyatları %2,74 oranında yükselirken, grup yıllık enflasyonu %20,05’e indi. Bu dönemde emek yoğun mobilya kalemi fiyatları %7,27 artarken, elektrikli ve elektriksiz ev aletleri %2,12, otomobil fiyatları ise %1,29 ile görece ılımlı fiyat artışları kaydetti.

Mevsimsel etkilerle, giyim ve ayakkabı alt grubunda fiyatlarda %5,46 gerileme görülürken, yıllık enflasyon 4,84 puanlık düşüşle %26,83 oldu. Diğer temel mallarda ise fiyatlar %2,52 yükseldi. Enerji fiyatları Ocak ayında %6,10 artarken, grup yıllık enflasyonu 0,06 puan düşerek %43,05 oldu. Bu gelişmede, şebeke suyundaki yükseliş (%20,30) öne çıktı. Buna ek olarak, TL cinsi uluslararası enerji fiyat gelişmelerinin yanı sıra maktu ÖTV artışının etkisiyle akaryakıt ve tüp gaz fiyatları sırasıyla aylık %4,96 ve %4,05 oranlarında arttı.

Alkollü içecekler ve tütün fiyatları %1,02 oranında yükselirken, bu grupta yıllık enflasyon 5,18 puan düşüşle %34,10’a geriledi. Alkollü içeceklerde fiyatlar, otomatik maktu vergi artışını takiben yükselirken (%12,77), tütün ürünlerinde ise söz konusu vergi artışına rağmen fiyat değişikliği gözlemlenmedi. Ocak ayında gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları %3,86 artarken, yıllık enflasyon 1,82 puan gerileyerek %41,76 oldu. Yıllık enflasyon, işlenmiş gıda grubunda 1,77 puan yükselerek %39,44 oranında gerçekleşirken, işlenmemiş gıdada 6,12 puan düşüşle %44,17 oldu.

Ocak ayında işlenmemiş gıda fiyatları %2,66 yükseldi ve bu gelişmede taze meyve ve sebze (%3,41) ile kırmızı et (%3,32) fiyatları etkili oldu. İşlenmiş gıda grubu fiyatları ise Ocak ayında %4,92 arttı. Bu alt grupta, ekmek ve tahıllar (%8,08) ile süt ve süt ürünleri öne çıkan alt kalemler arasında yer aldı. Yurt içi üretici fiyatları Ocak ayında %3,06 arttı ve yıllık enflasyon 1,32 puan düşerek %27,20’ye geriledi. Bu dönemde ana sanayi grupları itibarıyla, dayanıklı, dayanıksız tüketim malı ve sermaye malı gruplarındaki fiyat artışı sırasıyla %6,39, %4,45 ve %3,25 olurken, enerji ve ara malları fiyatlarında ise sırasıyla %2,27 ve %1,81 ile nispeten daha ılımlı bir artış kaydedildi.