İstanbul Tarabya’da yaklaşık 200 yıllık bir yalının, Rus elçilik çalışanı Nikola İsveçin’in mirasçılarına verilmesi, Rusya’da yıllardır gündemde olan “restitüsyon” yani devrim öncesi mülklerin geri alınması tartışmasını yeniden canlandırdı. Türkiye’de çıkan karar büyük ilgi görürken, Rus hukuk uzmanları aynı durumun Rusya’da gerçekleşmesinin hukuken neredeyse imkânsız olduğunu belirtiyor.
“Rusya’da Mülk İadesi Hukuken Mümkün Değil”
RBC’ye konuşan Nadmitov, Ivanov & Partnerler hukuk firmasının yöneticisi Aleksandr Nadmitov, Rusya’da 1917 öncesi mülklerin iadesine ilişkin başarılı bir örnek bulunmadığını vurguladı. Nadmitov’a göre Ekim Devrimi sonrasında çıkarılan kararlarla özel mülkiyetin kaldırılması ve miras hakkının iptali, bugün benzer davaların açılmasını hukuki olarak neredeyse tamamen kapatıyor.
ILM şirketinin yöneticisi hukukçu Andrey Lukişev de, 1917 öncesi mülkiyet zincirini kanıtlamanın arşiv kayıpları nedeniyle son derece zor olduğunu, davaların uzun ve maliyetli olduğunu belirterek, böyle bir sürecin başarıya ulaşması halinde “Rus hukuk sisteminde yıkıcı bir emsal” doğuracağını söyledi.
Tarabya’daki Karar Neden İstisna Sayılıyor?
Rus hukukçulara göre Türkiye’deki Tarabya kararı, Rusya’daki davalarla kıyaslandığında farklı bir tablo ortaya koyuyor. Bunun temel nedeni, yalıya ilişkin tapu kayıtlarının hâlâ bulunması ve mülkün son varisinin 2005’te hayatını kaybetmesiyle mirasçıların kesin olarak belirlenebilmesi.
Türk basınında kararın mirasçılar lehine sonuçlandığı yazılsa da, Rusya’nın Ankara Büyükelçiliği sürecin tamamen sonuçlanmadığını açıkladı.
Eski Sosyalist Ülkelerde Mülk İadesi Mümkün
Lukişev, Almanya’dan Polonya’ya, Bulgaristan’dan Baltık ülkelerine kadar birçok eski sosyalist devlette mülk iadesi uygulamalarının hâlâ devam ettiğini, pek çok kişinin atalarına ait taşınmazları geri alabildiğini hatırlattı. Ancak Rusya’da böyle bir düzenlemenin bulunmadığını ve yakın vadede bunun değişmesinin mümkün görünmediğini söyledi.
17 Yıllık Tarabya Davası Nasıl Sonuçlandı?
Rusya’daki tartışmaları tetikleyen süreç, Tarabya’da bulunan 10 dönümlük arazi ve üzerindeki tarihi yalıya ilişkin 17 yıldır devam eden davada verilen kararla alevlendi. Mahkeme, mülkün 19. yüzyıldaki sahibi Nikola İsveçin’in Fransa’da yaşayan üç torununu yasal mirasçı olarak tanıdı.
Davanın tarafları arasında Hazine, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Rusya Federasyonu ve mirasçılar yer alıyordu. Çok taraflı iddiaların tek dosyada birleştirildiği davada, mahkeme yüzlerce sayfalık kararında Hazine ve Rusya’nın taleplerini reddetti.
Mirasçılar Belirlendi, Rusya’da Beklentiler Arttı
Fransız Soybilim Araştırma Ofisi’nin hazırladığı soyağacı, mülkün Aurelie Lecomte İsveçin, Cedric Lecomte İsveçin ve Jean Ivan İsveçin’e geçtiğini ortaya koydu. Yaklaşık 1,5 milyar lira değer biçilen tarihi yalıyla ilgili bu karar, Rusya’da yıllardır sonuç alınamayan mülk iadesi taleplerini yeniden gündeme taşıdı.
Ancak hukukçular, Tarabya kararının özel şartlar taşıdığını ve Rusya’da benzer davaların işletilmesinin “şu an için imkânsız” olduğunu vurguluyor.
