Bilim insanları, kullanılmış araç lastiklerinin geri dönüştürülerek beton üretiminde kullanılmasını mümkün kılan yeni bir yöntem geliştirdi. Çalışma, Don Devlet Teknik Üniversitesi (DSTU) öncülüğünde; Rusya, Türkiye ve Azerbaycan’dan araştırmacıların katılımıyla yürütüldü. Araştırma, atık lastiklerin çevresel etkisini azaltırken yapı sektörüne yeni bir sürdürülebilir çözüm sunmayı hedefliyor.
DSTU uzmanları, mevcut lastik geri dönüşüm yöntemlerinin ciddi sınırlamalar barındırdığına dikkat çekti. Rusya Çevre Operatörü verilerine göre, geri dönüştürülen bir lastikten elde edilen malzemenin yalnızca yüzde 5 ila 10’u yeni lastik üretiminde yeniden kullanılabiliyor.
Lastik geri dönüşümünde maliyet sorunu öne çıkıyor
Araştırmacılar, atık kauçuğun sıhhi tesisat ürünleri, zemin kaplamaları, drenaj elemanları veya asfalt karışımlarında değerlendirilebildiğini ancak bu ürünlerin üretiminin yüksek iş gücü gerektirdiğini ve maliyetli olduğunu vurguladı. Bu durumun, lastik geri dönüşümünün yaygınlaşmasının önünde önemli bir engel oluşturduğu ifade edildi.
Kauçuk ve çelik lif beton için alternatif çözüm sundu
Uluslararası araştırma ekibi, bu soruna alternatif bir yaklaşım olarak, aşınmış lastiklerden elde edilen kauçuk dolgu parçacıkları ile çelik liflerin fonksiyonel betonlarda kullanılmasını önerdi. Bu yöntemle hem atık lastiklerin değerlendirilmesi hem de betonun mekanik özelliklerinin iyileştirilmesi amaçlanıyor.
Beton dayanıklılığı yüzde 6’ya kadar artabiliyor
DSTU’da “Özgün Bina ve Yapıların İnşası” Bölümü Başkanı Sergey Stelmah, belirli oranlarda kauçuk dolgu ve az miktarda çelik lif eklenmesinin beton dayanımını artırdığını belirtti. Stelmah’e göre, uygun dozlarda kullanılan bu bileşenler betonun dayanıklılığını yüzde 6’ya kadar yükseltebiliyor.
Bu artışın, çelik liflerin sağladığı ek donatı etkisinden kaynaklandığı ifade edilirken, lif oranının aşırı artırılmasının ise olumlu etkiyi ortadan kaldırabileceği uyarısında bulunuldu.
Ek kimyasal katkıya gerek kalmayabiliyor
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise, kauçuğun betona eklenmesi sırasında genellikle başvurulan ek kimyasal katkı maddelerine ihtiyaç duyulmadan da dayanım artışı sağlanabilmesi oldu. Bu durum, yöntemin maliyet ve uygulama açısından da avantajlı olabileceğine işaret ediyor.
Yapay sinir ağı modeli geliştirildi
Bilim insanları, kauçuk ve çelik lif içeren beton karışımlarının mekanik özelliklerini daha doğru tahmin edebilmek için bir yapay sinir ağı modeli geliştirdi. Çok sayıda beton karışımına ait verilerle oluşturulan modelin, yapı ve mühendislik sistemlerinin tasarımında kritik öneme sahip özelliklerin öngörülmesine yardımcı olduğu belirtildi.
Çalışmalar genişletilecek
Araştırma ekibi, ilerleyen süreçte geri dönüştürülmüş lastik malzemelerinin beton üretiminde kullanımına yönelik temel ve uygulamalı çalışmaları genişletmeyi planlıyor. Ayrıca kompozit bileşenler arasındaki etkileşimin daha verimli hale getirilmesine yönelik teknolojik zorlukların da detaylı biçimde inceleneceği ifade edildi.
