Yeni bir bilimsel araştırma, uzay uçuşlarının insan vücudu üzerindeki etkileri hakkında çarpıcı bir gerçeği ortaya çıkardı: Uzay, insan kök hücrelerinin daha hızlı yaşlanmasına yol açıyor. NASA’nın kısmen desteklediği ve Cell Stem Celldergisinde yayımlanan bu çalışma, uzaydaki mikro yerçekimi ve kozmik radyasyonun, kök hücrelerin işlevini nasıl azalttığını ve onları aşırı strese maruz bıraktığını gösterdi.
Astronot Sağlığı İçin Kritik Bir Bilgi
Sanford Kök Hücre Enstitüsü direktörü Catriona Jamieson, kök hücrelerin kendini yenileme ve rejenerasyon yeteneklerinin uzayda azaldığını belirtti. Jamieson, “Bu çalışma, kök hücrelerin alçak Dünya yörüngesinde gerçek zamanlı davranışlarını inceleyen ilk araştırmadır” diyerek, bulguların uzun vadeli uzay görevlerindeki astronot sağlığı yönetimi için hayati önem taşıdığını vurguladı.
Araştırmacılar, SpaceX’in Uluslararası Uzay İstasyonu’na yaptığı görevler sırasında, kemik iliği kök hücrelerini biyoreaktörlerde izledi. Normalde “uyku” modunda olan kök hücrelerin, uzayın etkisiyle aktif kaldığı, enerji rezervlerini hızla tükettiği ve yaşlanma belirtileri gösterdiği tespit edildi. Jamieson, hücrelerdeki bu stresin, lösemi öncesi bozuklukları olan hastalarda gözlemlediği duruma benzerlik gösterdiğini de ekledi.
Dünya’ya Dönüşte İyileşme Başlıyor, Ancak Uzun Sürüyor
Araştırmaya göre, bazı kök hücreler uzay ortamına 45 güne kadar dayanabildi. En iyi haber ise, astronotlar Dünya’ya döndüklerinde kök hücrelerin yavaş da olsa normal işlevlerine kavuşabilmesi. Ancak bu iyileşme sürecinin bir yılı bulabildiği belirtildi. Bu durum, gelecekteki Mars görevleri gibi uzun süreli uzay yolculukları için potansiyel sağlık risklerini net bir şekilde ortaya koyuyor. Çalışmanın aynı zamanda kanser ve yaşlanma alanındaki biyomedikal araştırmalara da katkı sağlayacağı düşünülüyor.
