Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un Side Antik Kenti’ndeki Açıklamaları
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Antalya’nın Manavgat ilçesindeki tarihi ve kültürel zenginlikleriyle ünlü Side Antik Kenti‘nde, bakanlık tarafından uygulanan Geleceğe Miras Projesi‘nin birinci yılına dair değerlendirme toplantısına katıldı. Toplantı, Apollon Tapınağı ve yeni restore edilen Athena Tapınağı’nın önünde gerçekleştirildi. Etkinliğe Antalya Valisi Hulusi Şahin, AK Parti Antalya milletvekilleri Kemal Çelik, Tuba Vural Çokal, İbrahim Ethem Taş, AK Parti İl Başkanı Ali Çetin, MHP İl Başkanı Onur Temel, Manavgat Kaymakamı Adil Karataş, Manavgat Belediye Başkanı Niyazi Nefi Kara, bakanlık yetkilileri ve birçok davetli iştirak etti.
“Kazı ve Restorasyon Çalışmaları 4 Mevsim Süreklilik Kazandı”
Bakan Ersoy, Geleceğe Miras Projesi çerçevesinde antik kentlerde karşılama merkezi ve çevre düzenlemeleri gibi önemli çalışmalar başlattıklarını ifade etti. Ersoy, “Bu projeler öncesinde kazı çalışmaları genellikle 45 ila 60 günlük sürelerle sınırlıydı. Kazı alanının hazırlanması ve kapatılmasını dikkate alırsak, aktif kazı süreleri daha da kısıtlıydı. Bütçeler de bugünkü seviyelerle kıyaslanamayacak derecede düşüktü. Artık öğretim üyelerimiz, yeterli finansman ile yıl boyunca çalışmalarını sürdürebiliyorlar. Mevsim koşullarının elverdiği müddetçe kazı ve restorasyon faaliyetleri yürütülüyor. Yılın geri kalan kısmında ise elde ettikleri bulgular üzerinde akademik çalışmalar yapıyorlar. Böylece, attığımız adımlar sonucunda kazı ve restorasyon süreçleri dört mevsim sürdürülebilir hale geldi. Bu projeyle Türk arkeolojisinin gelişimini hızlandırarak, uluslararası alanda etkisini artırıyoruz” şeklinde konuştu.
224 Kazı Alanı ‘Geleceğe Miras Projesi’ Kapsamında
Bakan, projenin 2023 yılı sonunda ‘Geleceğe Miras Sonsuz Efes’ ile başladığını ve birinci yılının başarıyla tamamlandığını belirtti. “Efes ile başlayan ve ülke genelinde yaygınlaştırdığımız bu projeyle Türkiye’nin kültürel mirasını koruma çabalarına sürdürülebilir bir model kazandırmayı hedefliyoruz. Bakanlık olarak, Türkiye’nin dört bir yanında bulunan toplam 224 kazı alanını ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamına aldık. Bu projeyle, 60 yılda gerçekleştirilen çalışmalara eşdeğer ilerlemeyi sadece 4 yıl içinde sağlamayı amaçlıyoruz. Hızlı kazmıyoruz, yoğun kazıyoruz. Bir noktada değil, birçok noktada kazı yapıyoruz ve bu da başarıyı beraberinde getiriyor” dedi.
Athena Tapınağı Yeniden Ayağa Kaldırıldı
Geleceğe Miras Projesi’nin ilk yılındaki bütçe ve lojistik destek sayesinde, Side Antik Kenti’nde kapsamlı çalışmalar gerçekleştirildiğini vurgulayan Bakan Ersoy, “Athena Tapınağı, binlerce yıl aradan sonra yeniden ayağa kaldırıldı. Ayrıca anıtsal çeşme de eski ihtişamına kavuşmak üzere. Kısa bir süre içinde bu tarihi çeşmeden yeniden su akmasını sağlayacağız. Side’yi sürdürülebilir turizmde önemli bir noktaya taşımayı başardık. Antik kentte yürütülen bu çalışmalar sayesinde, Side’nin Türk turizminin en önemli destinasyonlarından biri olmasını sağlama hedefindeyiz. Antik kentteki çalışmalarla eş zamanlı olarak Side Müzesi’ni de yeniledik. Bir yıl gibi kısa bir sürede yenilenen müzemizi bugün ziyarete açacağımızın müjdesini sizlerle paylaşmak istiyorum” dedi.
Efes ve Diğer Antik Kentlerdeki Çalışmalar
Efes Antik Kenti’nin ‘Türk arkeolojisinin başladığı nokta’ olarak anılabileceğini ifade eden Bakan Ersoy, yürütülen çalışmaları şöyle açıkladı: “Kazı çalışmaları 160 yıldır devam ediyor, ancak bu süre zarfında çok sınırlı alanlarda çalışmalar yapılabilmiş. Biz, ‘Geleceğe Miras Projesi’ ile 6 farklı noktada çalışmalara hız verdik ve bunların sonuçlarını da kısa sürede elde ettik. Toprak yığınları ve bitki örtüsü altında kaybolan Vedius Gymnasiumu ve Liman Hamamı açığa çıkarıldı. Ayrıca Stadion Caddesi, göz alıcı bir hale getirildi. Syedra Antik Kenti’nde 12 farklı noktada kazı, temizlik ve onarım çalışmaları gerçekleştirdik. Bilimsel veriler ışığında yapılan çalışmaların sonuçlarını sizler de görüyorsunuz. Sütunlu Cadde yeniden canlandırıldı ve doğal yapı altında kaybolmuş kent dokusu gün yüzüne çıkarıldı. 5 farklı alanda yürütülen kazı, temizlik ve onarım çalışmalarıyla, peristilli alan, Sütunlu Cadde, Trikonkhos Kilisesi, Akropol ve Geç Antik Çağ Kalesi’nde hızlı bir gelişim sağlandı ve bu alanlar ziyarete hazır hale getirildi.”
Su Altında ‘Geleceğe Miras’
Perge’nin UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi‘nde yer aldığını belirten Bakan Ersoy, kentin en görkemli yapılarından biri olan Kestros Çeşmesi’nden 1800 yıl sonra antik dönemlerde olduğu gibi yeniden su akmasının sağlandığını ifade etti. ‘Geleceğe Miras Projesi’nin Anadolu genelinde uygulandığını kaydeden Bakan, “Geleceğe Miras Projemizi su altında da hayata geçirdik. Antalya’nın önemli su altı kazı alanlarından biri olan 3 bin 600 yıllık Kumluca Tunç Batığı’nda, dünyanın bilinen en eski batığı olan bu alanda, 50 metre derinlikten bakır külçeler ve döneme ait objeler çıkarılmakta” dedi.
4 Binden Fazla Eser Bilim Dünyasına Kazandırıldı
‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında yapılan arkeolojik çalışmalarla, 2 binin üzerinde uzman ve 3 binin üzerinde çalışanla 9 aylık süre içinde 4 binin üzerinde arkeolojik buluntunun bilim dünyasına kazandırıldığını vurgulayan Bakan Ersoy, projede yürütülen çalışmaların uluslararası alanda büyük bir ilgi uyandırdığını belirtti. Son bir yıl içerisinde kazı çalışmalarında Lagina Hekate Tapınağı’nın naosundaki sarkaçlı Altın Eros Küpe, Myra Andriake’deki Opus Sectile tekniğinde Aziz Figürü, Laodikeia’daki Syklla Heykel Başı ve Eros heykelleri gibi tarihe ışık tutan önemli buluntular elde edildiğini ifade etti.
Çevre Düzenleme Proje Çalışmaları Tamamlandı
Antik kentler ve ören yerlerinde çevre düzenlemelerinin gerekliliğine dikkat çeken Bakan Ersoy, “Side ve Olympos ören yerlerinde ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenleme uygulamaları tamamlandı ve Mart 2024’te ziyarete açmayı planlıyoruz. Ayrıca Antalya’da Aspendos, Syedra, Perge, Phaselis, Sillyon, Idyros, Denizli’de Hierapolis, Tripolis, Muğla’da Knidos, İassos, İzmir’de Bergama, Efes, Metropolis, Aydın’da Aphrodisias, Milet, Apollon Tapınağı, Manisa’da Sardes, Burdur’da Sagalassos, Eski Van Şehri Antik Kentleri ve Diyarbakır Eğil Kalesi’nde de benzer projelerimizi tamamladık ve 2025 yılında ziyaretçilerin kullanımına açmayı planlıyoruz” dedi.
Gece Müze Uygulamaları Ziyaretçi Sayısı 300 Bini Aştı
Gece müzeciliği uygulamasının bir yılı geride bıraktığını belirten Bakan Ersoy, “Daha ilk yılında 300 binden fazla ziyaretçiyi ağırladık. Gece müzeciliği kapsamında, antik kentlerdeki anıtsal yapılar ve belirlenen güzergahlar aydınlatılarak, sıcak hava koşullarında gündüz ziyaret edilmesi zor olan ören yerlerinin gece de gezilebilmesi sağlandı. Bu sayede ziyaretçiler, antik kentlerin büyülü atmosferinde kültür ve sanatla iç içe keyif dolu etkinlikleri deneyimleme fırsatı buldular. 2024 yılında Efes, Hierapolis, Patara ve Side gibi önemli destinasyonlarda projemizi hayata geçireceğiz. Son olarak Kapadokya’da Güvercinlik Vadisi’ni gece müzeciliğine kazandırdık. Olympos, Syedra, Perge ve Aspendos’ta da bu çerçevede çalışmalar devam etmektedir. 2025 yılında yeniden yapılandıracağımız gece müzeciliğinin daha fazla ilgi göreceğine inanıyorum” dedi.
6 Milyar Lira Ödenek
Ülkenin dört bir yanındaki zenginlikleri koruma ve kültürel değerleri yaşatma kararlılığını vurgulayan Bakan Ersoy, “Bundan 6 yıl önce ülke genelindeki kazı çalışmalarına 40 milyon liradan az bir ödenek ayrılırken, bugün bu rakamı ‘Geleceğe Miras Projesi’ kapsamında 6 milyar liraya yükselttik. Projemizin tüm etaplarının tamamlanmasıyla, arkeolojik değerlerimizin büyük çoğunluğunda kazı, restorasyon ve çevre düzenlemeleri yapılacak, yeni kültür rotaları ve destinasyonlar oluşturulacak, bu sayede ülkemizin dünya çapında kültür turizminden aldığı payın önemli ölçüde artırılması hedeflenmektedir” dedi.
Yenilenen Side Müzesi Ziyarete Açıldı
Bakan Ersoy, konuşmasının ardından Athena Tapınağı ve çevresindeki tapınaklar hakkında uzmanlardan bilgi aldı. Side Antik Kenti’nde esnaf ve turistlerle bir araya gelen Bakan Ersoy, turistlere Türkiye’ye ve Side’ye kaç kez geldiklerini ve memnuniyet durumlarını sordu. Daha sonra Side Müzesi’nin açılışını gerçekleştirdi ve beraberindekilerle Side Müzesi’ni gezdi.
