Travmatik dental yaralanmalar, ani gelişen sağlık sorunları arasında sık görülen bir durumdur. Kırık, yer değiştirme veya diş kaybı ile sonuçlanabilir ve tüm yaralanmaların yaklaşık %5’ini oluşturur. Özellikle okul öncesi çocuklarda bu oran yükselerek %17’lere kadar çıkabilir. Çocukların yaşamı boyunca en az bir kez dental travmaya maruz kalma olasılığı yüksektir. Bu travmalar, dünya genelinde en sık karşılaşılan beşinci sağlık sorunu olarak kaydedilmektedir.
Düşme, çarpma, spor aktiviteleri ve trafik kazaları travmaların temel nedenlerindendir. Özel gereksinimi olan bireylerde, örneğin otizm, epilepsi, serebral palsi ve görme engeli bulunanlarda risk daha belirginleşir. Travmalar estetik, işlevsel ve psikolojik sorunlar doğurabilir.
Acil müdahale rehberine göre, diş tamamen çıktıysa (köküyle birlikte), dokunulmadan kurumasına izin verilmeden temiz bir kapta sade süt içinde en hızlı şekilde korunmalı ve 60 dakika içinde bir diş hekimine ulaştırılmalıdır. Böyle bir durumda kendi dişinin tekrar yerine oturması mümkün olabilir ve dişin ağızda kalma ihtimali artar.
Bir parçası kırılan diş için kırık parça kurumasına izin verilmeden en kısa sürede bulunmalı, temiz kapta sade süt içinde saklanmalı ve 60 dakika içinde diş hekimine götürülmelidir. Kırık parçasını yerine yerleştirmek estetik sonuç açısından en iyi etkiyi sağlar. Parça bulunamazsa dahi hızlı bir şekilde diş hekimine başvurulmalıdır.
SPOR YARALANMALARINDA AĞIZ KORUYUCUSU KULLANIMI ÖNEMLİDİR
Futbol, basketbol, hokey, boks, güreş, beyzbol ve tekvando gibi sporlar, diş yaralanmalarını tetikleyebilecek ana aktivitelerdir. Özellikle sporcular ağız ve yüz koruması sağlayan ekipmanları kullanmalıdır. Ağız koruyucuları, dişler, dil, dudak ve yanak dokularını korumada önemli rol oynar.
Travma sonrası müdahale geciktiğinde diş kaybı kalıcı hale gelebilir. Doğal dişin yerini protez diş alır; ön dişlerdeki kayıplar özgüven eksikliği, gülme ve konuşma sırasında çekingenlik gibi duygusal sorunlara yol açabilir. Çocuklarda ve ergenlerde sosyal dışlanma ve okul başarısında düşüş gibi etkiler görülebilir. Yetişkinlerde ise iş ve sosyal yaşamda olumsuz etki ortaya çıkabilir. Bu nedenle spor sırasında koruyucu önlemler almak ve travma sonrası hızlı müdahale ile diş kayıpları önlenebilir.
