Borsa İstanbul’da Enerji Verimliliği ve Yenilenebilir Enerji Yatırımlarının Önemi
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi altında işlem gören şirketler için, finansal risklere karşı enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarının kritik önemi vurgulanmaktadır. Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA) tarafından yayımlanan “Atıl Varlık Riski ve Fosil Yakıt Yatırımlarından Çekilme Eğilimi: BIST 100 Örneği” başlıklı rapor, fosil yakıtlardan çekilme eğilimlerini inceleyerek Türkiye’deki sermaye piyasalarına olan etkilerini değerlendirmiştir.
Bu çalışmada, Borsa İstanbul 100 (BIST 100) Endeksi’nin karbon riskine maruz kalma oranı %11,3 olarak belirlenmiştir. Raporda, varlıkların gelecekte sermaye piyasalarından kaynak sağlama riski ile karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekilmiştir. Fosil yakıtlardan çekilme eğiliminin küresel görünümünü ortaya koyan raporda, Londra, Sao Paulo, Moskova, Avustralya ve Toronto borsalarının piyasa değerlerinin yaklaşık %20 ila %30’unun fosil yakıtlarla ilişkili olduğu belirtilmektedir.
Net Sıfır Hedefi ve Şirketlerin Durumu
Rapor, SEFiA’nın geçen yıl yayımladığı ‘İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Araştırması: BIST 30 Firmalarının Görünümü 2023’ raporuna da atıfta bulunmaktadır. Bu çalışmada, bankacılık harici 26 şirket içerisinde 2022 yılında yüksek ve ciddi yüksek riskli şirket oranı %44, düşük riskli şirket oranı ise %8 iken, 2023 yılında yüksek ve ciddi yüksek riskli şirket oranının %38, düşük riskli şirket oranının ise %19 olduğu tespit edilmiştir. Bu göstergeler, BIST 30’da belli bir iyileşmenin yaşandığını göstermektedir.
Ancak, şirketlerin 2053 yılına yönelik ülke hedefini destekleyecek somut bir plana sahip olmadığı ortaya çıkmıştır. 26 şirketten 16’sının net sıfır hedefi için belirlenmiş herhangi bir tarihi bulunmazken, 15 şirket karbon nötr olma yolunda bir hedef tarih paylaşmamıştır. Ayrıca, bu şirketlerden 11’inin her iki hedef için de belirlenmiş bir tarihi henüz bulunmamaktadır. Şirketlerin, net sıfır hedefine ulaşmanın yanı sıra, finansal risklerini azaltabilmek için küresel eğilimleri dikkatle takip etmeleri önerilmektedir.
Finansal Dönüşüm ve Bankacılık Sektörüne Etkisi
SEFiA Direktörü Bengisu Özenç, rapora ilişkin değerlendirmesinde, Türkiye’deki finansal piyasalar ve kurumsal yatırımcıların iklim hedefleri ve karbonsuzlaşma eğilimleri çerçevesinde yaşanan finansal dönüşümden etkilenmesinin kaçınılmaz olduğunu vurgulamıştır. Özenç, “Söz konusu eğilimler iyi izlenmediği ve gerekli önlemler alınmadığı takdirde, temerrütler ve atıl varlık olasılığının Türk bankacılık sektörünü zayıflatabileceği öngörülmektedir. Sınırlı bir karbon bütçesinin şekil verdiği yeni sanayi politikasından doğan finansal riskler, artık büyük işletmeler tarafından önemli bir risk olarak değerlendirilmelidir” şeklinde konuşmuştur.
