Küresel nükleer enerji yatırımlarında son yıllarda belirgin bir yön değişimi yaşanıyor. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, 2020-2024 döneminde dünya genelinde yapımına başlanan 38 yeni nükleer reaktörün tamamı Çin veya Rusya tasarımıyla inşa ediliyor. Bu durum, nükleer teknolojide Batılı ülkelerin geride kaldığını ve Asya merkezli bir dönüşümün yaşandığını açıkça ortaya koyuyor.
Geçtiğimiz yıl tamamlanan 6 büyük ölçekli nükleer projeden ikisi Çin’de hayata geçirilirken, geri kalanlar Fransa, Hindistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD’de devreye alındı. Ancak reaktör tasarımlarında ağırlık tamamen Çin ve Rusya’ya kaymış durumda.
Çin Liderliğini Pekiştiriyor, Pakistan Sürpriziyle Dikkat Çekiyor
2023 yılında dünyada toplam 9 yeni nükleer reaktörün inşasına başlandı. Bu sayı, bir önceki yıla göre yüzde 50’lik bir artış anlamına geliyor. Çin, 6 reaktörle liderlik bayrağını elinde tutarken, Pakistan da Çin tasarımı üçüncü nesil gelişmiş nükleer reaktör inşasına başlayan ilk ülke olarak dikkatleri üzerine çekti. Ayrıca, Mısır ve Rusya da bu dönemde birer reaktör projesine start verdi.
2020’de başlatılan 5 projenin 4’ü Çin, 1’i Rusya tasarımıydı. 2021’de bu sayı genişledi: 17 reaktör projesinin 6’sı Rus, 4’ü Çin tasarımı olarak planlandı. Bu trend, Çin’in sadece yatırım değil, aynı zamanda teknoloji ihracatıyla da küresel liderliğe yürüdüğünü gösteriyor.
62 Reaktör Yapım Aşamasında, Çin Zirvede
Bugün itibarıyla 15 ülkede toplam 62 nükleer reaktörün inşası sürüyor ve bunların toplam kapasitesi 70 gigavatı aşıyor. Çin, bu kapasitenin yaklaşık yarısını tek başına temsil ederek nükleer enerji geleceğinde kilit rol oynayacağını net şekilde ortaya koyuyor.
Nükleer Enerji Yeniden Yükselişte
Nükleer enerji, karbon salımı düşük elektrik üretim kaynakları arasında önemli bir yer tutmaya devam ediyor. Bugün dünya elektrik arzının yaklaşık %10’u nükleer kaynaklardan karşılanıyor. 2025 yılı itibarıyla aktif durumdaki yaklaşık 420 nükleer reaktörün üretim kapasitesinin tarihi zirveye ulaşması bekleniyor. Çin’in devreye alacağı 33 gigavatlık yeni kapasite ile küresel nükleer enerji haritasında köklü değişiklikler yaşanabilir.
Sizce Çin ve Rusya’nın teknolojik liderliği, nükleer enerji güvenliği konusunda yeni riskleri de beraberinde getiriyor mu?
