Her yıl yüz binlerce göçmen kuş, Afrika ile Avrupa arasındaki zorlu yolculuklarında Türkiye üzerinden geçiyor. Ancak bu kadim göç rotası, izole edilmemiş elektrik hatları nedeniyle birçok tür için ölümcül bir tuzağa dönüşüyor. Şimdi bu tabloyu değiştirmeyi hedefleyen kapsamlı bir çalışma hayata geçiriliyor.
Doğa Derneği, Bulgaristan Kuşları Koruma Derneği, Kuzey Makedonya Ekoloji Derneği, Bulgaristan ve Kuzey Makedonya’daki elektrik dağıtım şirketleriyle birlikte yürütülen ve Avrupa Birliği LIFE Programı tarafından desteklenen “Güvenli Göç Yolları” projesi kapsamında Türkiye’de 5.000 elektrik direği izole edilecek.
2030’a kadar 17 binden fazla tehlikeli direk dönüştürülecek
2030 yılına kadar sürmesi planlanan proje, yalnızca yerel değil, bölgesel ölçekte bir dönüşüm hedefliyor. Bilimsel verilerle desteklenen çalışmada, kuş çarpılmalarının en yoğun yaşandığı alanlar tespit edilerek Türkiye için kapsamlı bir Göç Yolları Risk Envanteri oluşturulacak.
Proje kapsamında:
Türkiye’de 5.000 olmak üzere toplamda 17.000’den fazla elektrik direği izole edilecek,
Kuşların hatları daha kolay fark etmesini sağlayacak 2.500 yansıtıcı aparat kurulacak,
Elektrik dağıtım şirketleri arasında kalıcı bir bilgi ve teknoloji paylaşım ağı oluşturulacak.
Bu adımlar, yalnızca belirli türleri değil, göç rotalarını kullanan tüm kuş popülasyonlarını kapsayan kalıcı bir güvenlik hattı oluşturmayı amaçlıyor.
Şah kartal ve küçük akbaba için hayati bir hamle
Çalışmanın odak noktasında, küresel ölçekte nesli tehlike altında bulunan şah kartal ve küçük akbaba yer alıyor. Bu türler, geniş kanat açıklıkları nedeniyle özellikle elektrik direkleri üzerinde yüksek risk altında bulunuyor.
Ancak uzmanlara göre bu proje, yalnızca bu iki türle sınırlı değil. Leyleklerden pelikanlara, şahinlerden diğer yırtıcı kuşlara kadar çok sayıda göçmen ve yerli tür için daha güvenli bir yaşam alanı oluşturulması hedefleniyor.
“Sorun büyük ama çözüm basit”
Proje hakkında değerlendirmelerde bulunan Doğa Derneği Koruma Programı Koordinatörü Şafak Arslan, Türkiye’nin kuş göçü açısından kritik konumuna dikkat çekerek şu vurguyu yapıyor:
Türkiye, göç eden kuşlar için kaçınılmaz bir geçiş noktası. Bu yolculuk sırasında kuşlar dinlenmek için çoğu zaman elektrik direklerine konuyor. İzole edilmemiş direkler ise saniyeler içinde ölümcül olabiliyor. Oysa çözüm oldukça net: Doğru izolasyon.
Arslan, 2017’den bu yana yürütülen saha çalışmalarının doğru izolasyon uygulamalarının kuş ölümlerini tamamen ortadan kaldırabildiğini ortaya koyduğunu belirtiyor. Yeni projeyle bu deneyim, uluslararası ölçekte yaygınlaştırılıyor.
Türkiye’de bir ilk ölçekli koruma çalışması
Uzmanlara göre bu proje, Türkiye’de bugüne kadar gerçekleştirilen en geniş kapsamlı elektrik hattı izolasyon çalışması olma özelliğini taşıyor. Trakya’dan Hatay’a uzanan hat boyunca kurulacak güvenli direkler, Türkiye’yi yalnızca bir geçiş ülkesi değil, güvenli bir göç koridoru haline getirmeyi hedefliyor.
Bu adım, biyolojik çeşitliliğin korunması kadar enerji altyapısında doğa dostu çözümlerin yaygınlaşması açısından da önemli bir eşik olarak görülüyor.
