Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) yayımladığı “Dünya Enerji Yatırımları 2024” raporu, Afrika’nın temiz enerji yarışında geride kaldığını gözler önüne serdi. Rapora göre dünya genelinde bu yıl enerji sektörüne 3,3 trilyon dolar yatırım yapılması beklenirken, bunun 2,2 trilyon dolarlık kısmı temiz enerjiye ayrılacak. Ancak dünya nüfusunun yüzde 20’sine ev sahipliği yapan Afrika, bu yatırımların sadece yüzde 2’sine ulaşabiliyor.
Afrika’nın payı 44 milyar dolarda kalacak
IEA’nın hesaplamalarına göre Afrika’nın temiz enerji yatırımlarından alacağı pay sadece 44 milyar dolar civarında olacak. Kıtada 2019 yılında 17 milyar dolar olan özel sektör kaynaklı temiz enerji yatırımları, 2024 itibarıyla 40 milyar dolara yükselmiş olsa da, bu artış küresel ortalamaların oldukça gerisinde kalıyor.
Elektrik yok, temiz yakıt yok
Rapora göre Afrika’da yaklaşık 600 milyon insan hâlâ elektriğe erişim sağlayamıyor. Daha da çarpıcısı, 1 milyar insanın güvenli ve temiz pişirme yakıtlarına ulaşımı bulunmuyor. Özellikle Sahra Altı Afrika’da yatırımlar, bölgenin nüfus potansiyeline ve enerji ihtiyacına kıyasla “çok düşük” seviyelerde kalıyor.
Kamu politikaları belirleyici hale geldi
Temiz pişirme çözümlerine yönelik yatırımların büyük kısmı hâlâ bağışçılar, hibeler ve kamu destekli projeler yoluyla yürütülüyor. Yatırımcıların ticari getiri beklentisi bu alana yönelimi sınırlarken, kamu politikalarının belirleyici rolü öne çıkıyor. IEA, sürdürülebilir enerji erişimi için kamusal ve uluslararası iş birliklerinin artırılmasını öneriyor.
Fosil yakıt yatırımları hâlâ baskın
Afrika’da enerji yatırımlarının yüzde 70’e yakını hâlâ fosil yakıtlara yönelmiş durumda. Petrol ve doğal gaz projelerine ilginin azalmasıyla birlikte, kamu ve kalkınma finansmanı kaynaklı yatırımlar da 2015’e kıyasla üçte bir oranında azalarak 20 milyar dolara geriledi. Bu düşüşe rağmen yenilenebilir enerji projeleri kıtanın enerji açığını kapatmakta yeterli olamıyor.
