Bulgaristan’da belediyelerin gelirlerini artırmayı hedefleyen bir rapora göre, otomobil ve emlak vergilerinde reformlar düşünülüyor. Dünya Bankası, bu vergileri yeniden yapılandırarak emisyonları azaltmayı ve belediyelere ek gelir akışı sağlamayı amaçlıyor. Önerinin önceliği, yerel yönetimlerin bütçelerini güçlendirmek ve vatandaşları çevre dostu tercihlere yönlendirmek olarak özetleniyor.
Vergi yapılandırmasında iki ana unsur şu anda Bulgaristan’da taşıt vergisi, sahiplik ve çevresel kriterlerden oluşuyor. 3,5 ton azami kütleyi geçmeyen araçlar için çevresel katsayılar, Euro 6 için 0,4-0,6 aralığında; Euro 1 veya 2 için 1,1-1,4 aralığında değişiyor. Yerel düzeyde belediye meclisleri bu katsayıları belirliyor. Otobüsler, 3,5 tonun üzerindeki kamyonlar ve “Euro 4” sınıfı römork çekiciler için vergi %20 indirimli, “Euro 5”, “Euro 6” ve EEV sınıfları için ise %50 indirim uygulanıyor. Elektrikli araçlar ve motosikletler ise vergiden muaf sayılıyor.
Çevresel hedeflerin bir diğer etkisi olarak, bireylerin araç vergileri yaşa bağlı olarak değişiyor. Ancak Dünya Bankası, bu yaklaşımı eleştiriyor; eski araçlar genelde daha kirli olduğundan, yaşa bağlı kat sayılarının varlığı eski araçları daha avantajlı konuma getiriyor. Vergi hesaplarında sahiplik bileşeni, 20 yaşın üzerindeki araçlar için 1,1’den başlayıp 5 yaşına kadar olanlarda 2,3’e kadar çıkabiliyor. Bu durum, daha eski araçları korurken daha temiz teknolojileri geri planda bırakabiliyor. Yakıt üzerinden alınan tüketim vergisi ise çevre vergisinin bir parçası olarak sürdürülüyor ve yakıt tüketimi arttıkça sürücünün ödediği tutar da artıyor. Bulgaristan’da pek çok kişi nadiren kullandığı eski araçlarıyla hayatını sürdürmeye çalışıyor.
1000 leva emeklilik maaşı alanlar için araç değişikliği nasıl etkiler? Dünya Bankası, mevcut vergi sistemiyle vergi yükünün sosyal açıdan dengeli biçimde dağıtılabileceğini savunuyor; ancak çevresel hedefler önceliklendiğinde, yaşa bağlı katsayı kaldırılabilir ya da daha temiz araç sahipliğini ödüllendirecek biçimde yeniden düzenlenebilir. Aylık 1500-2000 leva maaşı olanlar veya 1000 leva emekli maaşı alanlar için bu değişikliklerin otomobil alışkanlıklarını nasıl şekillendireceği merak konusu. İnsanlar eski araçları yalnızca tercihten değil, yeni bir araca sahip olma imkânının sınırlı olmasından dolayı kullanmaya devam ediyorlar.
İnsanlar için teşvik iddiası olarak sunulan yaklaşım, eski araç vergilerinin artırılmasıyla Bulgarları daha yeni araçlara yönlendirmeyi amaçlıyor. Dünya Bankası’nın değerlendirmesine göre, ulaşım kaynaklı emisyonlar ve ülkenin araç filosunun ortalama yaşını göz önüne alındığında, yeşil vergilendirmenin güçlendirilmesi mevcut potansiyeli ortaya çıkarabilir. Endüstriyel karbonizasyonu, enerji yoğunluğunu ve hava kirliliğini azaltmaya yönelik adımlar, kirliliği azaltma hedeflerini destekleyebilir ve daha temiz bir ulaşım filosunun yolunu açabilir.
