İran’da yarın yapılacak olan cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde önemli gelişmeler yaşandı. Muhafazakâr siyasetçiler Emir Hüseyin Kadızade Haşimi ve Ali Rıza Zakani, adaylıktan çekildiklerini açıkladı. Bu karar, seçimlerin gidişatını etkileyebilecek önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Adaylıktan Çekilme Kararları
İran İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Kadızade Haşimi’nin helikopter kazasında ölen Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin halefinin belirleneceği seçim yarışından çekildiği belirtildi. 2021 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyların yüzde 3,5’ini alan Kadızade Haşimi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “devrim cephesini güçlendirmek için” diğer muhafazakâr adaylara da aynı tutumu izleme çağrısında bulundu.
Kadızade Haşemi’nin ardından Tahran Belediye Başkanı Ali Rıza Zakani de seçimlerde aday olmayacağını duyurdu. Zakani, diğer muhafazakâr adayların lehine adaylıktan çekildiğini belirtti.
Dört Aday Yarışacak
Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin helikopter kazasında hayatını kaybetmesinin ardından öne çekilen seçimlerde, Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından 80 aday arasından sadece altı adayın başvurusu kabul edilmişti. İki adayın çekilmesiyle birlikte seçimlerde dört aday yarışacak. Reformist aday Mesud Pezeşkiyan, muhafazakâr adaylar Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, eski Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Said Celili ve eski İçişleri Bakanı Mustafa Purmuhammedi cumhurbaşkanlığı için yarışacak.
Favori Adaylar ve Beklentiler
Yaklaşık 61 milyon seçmenin bulunduğu İran’da, reformist kanattan Mesud Pezeşkiyan seçimin favorileri arasında gösteriliyor. Eski cumhurbaşkanları Hasan Ruhani ve Muhammed Hatemi ile eski Dışişleri Bakanı Muhammed Cavid Zarif, Pezeşkiyan’ı desteklediklerini açıkladılar. Ancak bazı İranlılar, Pezeşkiyan’ın siyasi deneyiminin yeterli olmadığı görüşünde.
Muhafazakâr kanattan Kalibaf ve aşırı muhafazakâr siyasetçi Celili de seçilmesi muhtemel diğer isimler arasında yer alıyor. Devrim Muhafızları mensubu Kalibaf, deneyimli bir siyasetçi olarak öne çıkıyor. Batı ile yapılan nükleer müzakerelere katılan Celili ise sertlik yanlısı muhafazakâr kesimin desteğini alabilecek bir aday olarak görülüyor.
Seçim Kampanyaları ve Gündem
Adaylar seçim kampanyası süresince televizyonlardan enflasyon ve İran parasının değer kaybetmesi gibi ülkenin ekonomik sorunlarını çözmeyi vadettiler. Ancak Uluslararası Kriz Grubu’ndan Ali Vaez, devlet ve toplum arasında derinleşen uçurumun yarattığı sorunları çözme konusunda hiçbir adayın somut bir plan sunmadığını belirtti.
Jina Mahsa Amini’nin başörtüsü takmadığı gerekçesiyle gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protesto gösterileri ve başörtüsü konusu da seçim öncesinde gündemdeki önemli konulardan biri oldu. Muhafazakâr adaylar başörtüsü konusundaki sert tutumlarını sürdürme mesajı verirken, Pezeşkiyan başörtüsü sorununa eleştirel bir yaklaşım getirdi.
Seçimlere Katılım Çağrısı
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, vatandaşlara seçimlere katılma çağrısı yaptı. 2021 yılındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde katılım oranı yüzde 49 civarında kalmıştı. Bu yılki seçimlerde katılım oranının nasıl şekilleneceği merakla bekleniyor.
