KAN’ın, müzakereler hakkında bilgi sahibi bir Arap diplomata dayandırdığı haberine göre İran, uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60’tan yaklaşık yüzde 3,5–3,6 bandına düşürmeyi teklif etmeye hazırlanıyor.
Haberde, Tahran yönetiminin 2015’te imzalanan nükleer anlaşmadaki seviyeye benzer bir zenginleştirme oranına dönmeyi gündeme getireceği belirtiliyor.
7 Yıllık Askıya Alma Önerisi
Kaynağa göre İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 7 yıl süreyle askıya almayı da teklif edebilir. Ancak Washington yönetiminin bu sürenin 10 yıl olmasında ısrarcı olduğu ve bu konunun müzakerelerin kritik başlıklarından biri olduğu ifade ediliyor.
Diplomatik kaynak, ABD’nin önceki turda “sıfır zenginleştirme” ilkesinde ısrarcı olmadığını da öne sürdü.
En Kritik Başlık: Zenginleştirilmiş Uranyum Stoku
Müzakerelerde en hassas konulardan biri, İran’ın elinde bulunan yaklaşık 440 kilogram yüzde 60 seviyesinde zenginleştirilmiş uranyum stoku.
İran tarafının mevcut zenginleştirilmiş uranyumu ülke dışına çıkarmaya sıcak bakmadığı, ABD’nin ise bu stokun ülke dışına çıkarılmasında ısrar ettiği belirtiliyor.
Bu başlık, taraflar arasında güven inşası açısından belirleyici unsur olarak görülüyor.
Müzakere Süreci Nasıl İlerledi?
İran ile ABD arasındaki nükleer görüşmeler, Haziran 2025’teki İsrail ve ABD saldırıları sonrasında kesintiye uğramıştı. Süreç, Umman’ın arabuluculuğunda yeniden başlatıldı.
6 Şubat’ta Umman’da dolaylı temaslar gerçekleşti. Ardından 17 Şubat’ta Cenevre’de görüşmeler devam etti. Taraflar ilerleme kaydedildiğini açıklarken, 26 Şubat’ta yeniden bir araya gelinmesi konusunda mutabakata varıldı.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürmeyi; buna karşılık yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını ve yüksek düzeyli uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
İran’ın yüzde 3,5–3,6 seviyesine dönüş teklifi, 2015 nükleer anlaşmasına benzer bir çerçeveye dönüş sinyali olarak yorumlanabilir. Ancak zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti ve yaptırımların kaldırılma takvimi, anlaşmanın kaderini belirleyecek başlıklar arasında yer alıyor.
Jeopolitik açıdan bakıldığında, bu müzakereler yalnızca İran ve ABD ilişkilerini değil; Orta Doğu’daki güç dengelerini, enerji piyasalarını ve küresel güvenlik mimarisini de doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip.
Önümüzdeki turda masaya konacak somut teknik detaylar, sürecin yeniden kapsamlı bir anlaşmaya evrilip evrilmeyeceğini gösterecek.
