2024 Yılı Hazine Finansman Programı Gelişmeleri
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın resmi internet sitesinde yayımlanan 2024 yılı gelişmeleri ve 2025 yılı öngörülerini içeren “Hazine Finansman Programı” önemli veriler sunmaktadır. Orta Vadeli Program ve Merkezi Yönetim Bütçesi öngörüleri esas alınarak hazırlanan 2025 yılı Hazine Finansman Programı’na göre, geçen yıl 65,1 ay olan nakit iç borçlanmanın ortalama vadesi, bu yıl ocak-ekim döneminde 48,6 aya gerilemiştir. Ayrıca, yüzde 20,6 olan sabit getirili Türk lirası cinsi iç borçlanma ortalama maliyeti de aynı dönemde yüzde 36 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Yatırımcı tabanının genişletilmesi ve borçlanma araçlarının çeşitlendirilmesi amacıyla 2012 yılında ilk defa gerçekleştirilen kira sertifikası ihraçlarına, 2024 yılında da devam edilmiştir. Bu çerçevede, iç piyasada toplam 69,7 milyar lira tutarında Türk lirası cinsi kira sertifikası ihracı gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, ilk defa 2017 yılı Ekim ayında ihraç edilen altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikası ihraçları da bu yıl sürdürülmüştür. Sermaye piyasalarının güçlendirilmesi amacıyla bankalara ve yatırım fonlarına yönelik ihraçlar yapılmıştır. 2024 yılında toplam 126,4 ton altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikası itfasına karşılık, 48,5 tonu altın tahvili ve 83,3 tonu altına dayalı kira sertifikası olmak üzere toplam 131,8 ton altın karşılığı senet ihraç edilmiştir.
Bu yılın ocak-ekim döneminde, 2,9 milyar avro tutarındaki döviz cinsi iç borç anapara itfasına karşılık iç piyasada 1,2 milyar avro tutarında döviz cinsi iç borçlanma, ayrıca 1,6 milyar dolar tutarındaki döviz cinsi iç borç anapara itfasına karşılık da 1,6 milyar dolar tutarında döviz cinsi iç borçlanma gerçekleştirilmiştir.
Finansman İhtiyacının Karşılanması
Yaz dönemine girmeden yıllık finansman ihtiyacının yüzde 70’i karşılandı.
2024 yılı içinde küresel ekonomik görünüm, gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikası kararları ve yaşanan jeopolitik gelişmeler, küresel piyasaları derinden etkilemiştir. Yıl içerisinde, başta Avrupa Merkez Bankası (AMB) ve ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikasında gevşemeye gittiği gözlemlenmiştir. Ülkelerin artan finansman ihtiyaçları ve küresel ölçekteki daha uygun piyasa koşulları sonucunda, özellikle gelişmekte olan ülkeler tarafından uluslararası sermaye piyasalarında sene başından itibaren son yıllara kıyasla yüksek tutarlarda tahvil ihracı gerçekleştirilmiştir.
Bu yıl şubat ve mart aylarında sırasıyla 3 milyar dolar ve 2 milyar avro tutarında gerçekleştirilen iki tahvil ihracı ile, yılın ilk çeyreğinde yıllık finansman tutarının yarısından fazlası karşılanarak toplamda yaklaşık 5,2 milyar dolar finansman sağlanmıştır. Temmuz ayında gerçekleştirilen 1,75 milyar dolar tutarındaki ihraç ile, piyasalar yaz dönemine girmeden yıllık finansman ihtiyacının yüzde 70’i karşılanmıştır. Ekim ayında Bakanlık tarafından ihraç edilen 3,5 milyar dolar tutarındaki 2035 vadeli tahvil ihracı ile eş zamanlı olarak yükümlülük yönetimi işlemi gerçekleştirilmiştir. Bu işlem kapsamında, uluslararası piyasalarda işlem gören 2024 ve 2025 vadeli tahvillerin yaklaşık 1,8 milyar dolar tutarındaki kısmı yeni ihraç edilen tahvillerle değiştirilmiş ve bu tutar 2035 yılına ötelendi. Böylece dış borç stokunun vadesi uzatılmış, refinansman riski azaltılmış ve itfa profili rahatlatılmıştır. Söz konusu değişim işlemine ve tahvil ihracına yabancı yatırımcının yoğun ilgisi gözlemlenmiştir. Yükümlülük yönetimi işlemi hariç tutulduğunda, bu tahvil ihracı ile yaklaşık 1,7 milyar dolar tutarında nakit finansman sağlanmıştır.
Finansman İmkanları ve Gelecek Öngörüleri
Konvansiyonel tahvil veya sukuk piyasasındaki finansman imkanları değerlendirilebilecek.
2024 yılında, ülke kredi notundaki artışlar ve risk primindeki iyileşmenin etkisiyle, gerçekleştirilen tüm tahvil ihraçlarına ve değişim işlemine katılımın yüksek olması, 3 Ekim 2024 tarihinde gerçekleştirilen son ihraçta ABD tahvili üzerine ödenen ilave risk priminin uzun bir aradan sonra ilk kez 300 baz puanın altına gerilemesi olumlu gelişmeler arasında yer almıştır. Bu bağlamda, 2024 yılı içinde uluslararası sermaye piyasalarında gerçekleştirilen tahvil ihraçları toplam 10,5 milyar dolara ulaşmıştır. Son tahvil ihracının yükümlülük yönetimi kısmı hariç tutulduğunda, bunun yaklaşık 8,6 milyar dolarlık kısmı nakit finansman olarak elde edilmiştir. Piyasa koşullarının uygun olması durumunda, yılın geri kalanında potansiyel bir finansman işlemi için konvansiyonel tahvil veya sukuk piyasasındaki finansman imkanları değerlendirilebilecektir.
Yatırımcı ilişkileri kapsamında 2024 yılı ocak-ekim döneminde, uluslararası yatırımcılar, finansal kuruluşlar ve kredi derecelendirme kuruluşları ile Türk ekonomisi ve yerel ile küresel sermaye piyasalarındaki gelişmelere dair çok sayıda görüşme gerçekleştirilerek, farklı profil ve çeşitlilikteki yatırımcı kitlesine ulaşılmıştır.
2025 Yılı İç Borçlanma Planları
2025’te 2 trilyon 845,5 milyar lira iç borçlanma yapılması planlanıyor.
2025 yılında, 1 trilyon 373,2 milyar lira anapara ve 1 trilyon 868,7 milyar lira faiz olmak üzere toplam 3 trilyon 241,9 milyar lira tutarında borç servisi gerçekleştirilmesi öngörülmektedir. Borç servisinin 2 trilyon 385 milyar lirasının iç borç, 856,9 milyar lirasının ise dış borç olarak yapılması planlanmaktadır. İç borç servisinin 2 trilyon 229 milyar liralık kısmı piyasaya yapılacak ödemelerden, 156 milyar liralık kısmı ise kamu kurumlarına rekabetçi olmayan teklif yoluyla gerçekleştirilen satışların ödemelerinden oluşacaktır. Nakit bazlı faiz dışı dengenin, özelleştirme gelirleri, 2/B satış gelirleri, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan aktarılacak kaynaklar, devredilen ve garantili borç geri dönüşleri ile kasa/banka kullanımı sonucu elde edilecek borçlanma dışı kaynakların toplamının eksi 62,9 milyar lira olması beklenmektedir. 2025 yılında uluslararası sermaye piyasalarından tahvil ve kira sertifikası ihraçları yoluyla 11 milyar dolar tutarında finansman sağlanması öngörülmektedir. Bu öngörüler doğrultusunda, 2025 yılında 2 trilyon 845,5 milyar lira iç borçlanma yapılması planlanmaktadır.
Piyasa Koşulları ve İhale Süreçleri
Piyasa koşulları çerçevesinde değişim ve geri alım ihaleleri yapılabilecek.
Programa göre, Türk lirası cinsinden sabit kuponlu “gösterge tahvil”lerinin ihracına piyasa koşulları çerçevesinde düzenli olarak devam edilmesi hedeflenmektedir. Türk lirası cinsinden kuponlu/kuponsuz bonolar ve tahviller, farklı vadeli değişken kuponlu tahviller, enflasyona endeksli tahviller, altın tahvili ve altına dayalı kira sertifikaları itfa takvimine ve piyasa koşullarına bağlı olarak ihraç edilebilecektir. Türk cinsi kira sertifikalarının ihraçlarına 2025 yılında da devam edilmesi öngörülmektedir. Piyasa katılımcılarının ilave talepleri de ayrıca değerlendirilebilecektir.
Aylık olarak nakit girişleri ile çıkışları arasında gözlenebilecek geçici uyumsuzluğun giderilmesi amacıyla kısa vadeli Hazine bonoları ve “Para Piyasası Nakit İşlemleri Aracılığı ile Sağlanacak Finansman Hakkında Yönetmelik”te yer alan finansman araçları kullanılabilecektir. Borç servisinin dönemler arası dengeli dağılımının sağlanması ve ikincil piyasada fiyat etkinliğinin artırılması hedefleriyle piyasa koşulları çerçevesinde değişim ve geri alım ihaleleri yapılabilecektir. İhalelere ilişkin detaylar, ihale gününden en az bir iş günü önce kamuoyuna duyurulacaktır.
Uluslararası sermaye piyasalarından finansman sağlanması amacıyla çeşitli vadelerde konvansiyonel tahviller, kira sertifikaları, yeşil tahviller, sosyal tahviller ve/veya sürdürülebilir tahviller piyasa koşullarına bağlı olarak ihraç edilebilecektir. Piyasa çeşitliliğinin sağlanabilmesi için uluslararası piyasalarda ABD dolarının yanında imkan olması durumunda diğer döviz cinslerinden de ihraçlar yapılabilecektir. Yatırımcı ilişkilerinin geliştirilmesi ile uluslararası sermaye piyasalarında ülkeye yönelik yatırımcı algısının güçlendirilmesi amacıyla, uluslararası yatırım bankaları, kredi derecelendirme kuruluşları ve uluslararası yatırımcılar ile gerçekleştirilen görüşmelere devam edilecektir.
