Resmi Süreç Başlıyor
İşçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 2025 yılında geçerli olacak asgari ücreti belirlemek üzere ilk toplantısını gerçekleştirecek. Bu toplantı, doğrudan 7 milyona yakın çalışanı ve dolaylı olarak tüm toplumu ilgilendiren yeni asgari ücretin belirlenmesine yönelik resmi sürecin başlangıcını simgeliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ev sahipliğindeki bu toplantıda, işveren tarafını Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), işçi tarafını ise en fazla üyeye sahip konfederasyon olan Türk-İş temsil edecek.
İşveren ve İşçi Heyetinin Yapısı
İşveren heyetinin başkanlığını TİSK Genel Sekreteri Akansel Koç, işçi heyetinin başkanlığını ise Türk-İş Genel Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar yürütecek. Ağar’ın başkanlığındaki işçi heyetinde, aşçı Selma Sayın, kuaför Nihan Koçak, Karayolları’nda taşeron işçi Durmuş Öztürk ve basın mensubu Sezer Özseven gibi temsilciler yer alacak.
Ekonomi Yönetiminden Gelen Mesajlar
Asgari ücretin toplum genelinde merakla beklenmesiyle birlikte, ekonomi yönetimi görüşmeler öncesinde genel mesajlar vermeye başladı. Görüşmelerin başlamasından bir gün önce kabine toplantısından sonra Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, komisyon çalışmalarının çalışanların beklentilerini gözetecek ve ekonomiye ağır bir yük getirmeyecek anlayışla yürütüleceğine dair inancını dile getirdi.
Erdoğan’dan Asgari Ücret Açıklamaları
Erdoğan, daha önce de asgari ücretle ilgili çeşitli açıklamalarda bulunmuştu. Kasım ayında Brezilya’da düzenlenen G20 Liderler Zirvesi dönüşünde medya mensuplarına verdiği demeçte, “Geçen yıl asgari ücretli çalışanlarımıza yüzde 107,5 zam yaptık. Geçen yıl enflasyon yüzde 65’ti. Bu yıl ise yüzde 49 zam verdik. Ekim ayı itibarıyla enflasyon ise yüzde 49’un altında. Yani yılı, Merkez Bankası’nın tahminlerine göre yüzde 44 civarında bir rakamla tamamlayacağız. Özetle, ne emeklimizi ne memurumuzu ne de asgari ücretlimizi, toplumun hiçbir kesimini enflasyona ezdirmeyeceğiz. Son 22 yılda da bu böyleydi, son 1 yılda da aynı şekilde sürdü. Muhalefet bu konuyu istismar ediyor ama biz önümüzdeki dönemde de aynı prensipler çerçevesinde hareket edeceğiz ve enflasyonun üzerinde, çalışanlarımızın alım gücünü koruyacak şekilde muamele edeceğiz.” ifadelerini kullanmıştı.
Masada Olacak İsimlerin Mesajları
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, görüşmeler öncesi yaptığı açıklamalarda, her kesimin mutabık kalacağı bir artış oranında uzlaşmayı umduklarını belirtti. TBMM Plan Bütçe Komisyonu’na 2025 yılı bütçesini sunan Işıkhan, “Geçtiğimiz dönemde Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nda; asgari ücreti net 17 bin 2 liraya yükselttik. Böylece 2002 yılında 184 lira olan asgari ücreti, reel olarak yüzde 254 artırmış olduk. Aralık ayında, 2025 yılında uygulanacak asgari ücreti belirlemek için yine komisyonda toplanacağız. Herkesin mutabık kaldığı bir tutarda uzlaşılacağını ümit ediyoruz.” diye konuştu.
Yüzde 25 Tartışması
Görüşmeler öncesi iş ve işçi kesiminden talepler gelmeye başladı. İş dünyasını temsil eden en önemli örgüt olan TÜSİAD Başkanı Orhan Turan, Bloomberg HT’ye yaptığı özel açıklamalarda, asgari ücreti belirleyen işçi, işveren sendikaları ve devletin makul bir yerde anlaşabileceklerine inandığını belirtti. İşveren kesimi açısından en net talep ise MÜSİAD Başkanı Mahmut Asmalı’dan geldi. Asmalı, asgari ücrette enflasyon hedeflerine zarar verecek bir artışı doğru bulmadığını ifade etti ve “Bana göre yüzde 25’in üzerinde bir asgari ücret artışı doğru değil.” dedi.
Asmalı’nın bu sözleri işçi kesiminde tepkiyle karşılandı. Masada işçi kesimini temsil edecek Türk-İş’in Başkanı Ergün Atalay, asgari ücretin enflasyona sebep olmadığını vurguladı. Atalay, “Biz bu ülkede beraber yaşıyoruz. Bir yükü bir kesimin üzerine yıkmak doğru değil. Hükümetin ekonomi politikası var, ama aynı zamanda sosyal politikasının da olması gerekiyor. Adil gelir dağılımı şu anda yok. MÜSİAD, ‘asgari ücret artışı yüzde 25’i geçmesin’ diyor. Fahiş fiyat artışları, kiralar ortada. Asgari ücret enflasyona sebep değil. Bunu nereden anlıyoruz? Bir senedir asgari ücrete zam gelmiyor ama fiyatlar artmaya devam ediyor.” ifadelerini kullandı.
DİSK’in Talepleri
İşçi kesiminden gelen en net talep ise DİSK’ten geldi. DİSK, asgari ücretle ilgili geniş kapsamlı bir rapor yayımlayarak taleplerini sıraladı. Konfederasyon, asgari ücretin belirlenmesinde geçim şartlarının göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguladı. Asgari ücret artışında yoksulluk sınırının bir kriter olarak dikkate alınmasını talep eden DİSK, hanede iki çalışan olması varsayımından hareketle asgari ücretin en az yoksulluk sınırının yarısı civarında olmasını önerdi. Türk-İş’in son araştırmasına göre, Kasım’da yoksulluk sınırı 66 bin 976 TL olarak belirlenmişti. Bu veri üzerinden yapılan hesaplamalar, DİSK’in talebinin yaklaşık 33 bin 500 TL’ye işaret ettiğini ortaya koydu. Ayrıca, konfederasyon asgari ücretin tüm işçiler ve memurlar için de ortak bir şekilde saptanması gerektiğini ifade etti.
Asgari Ücret Belirleme Süreci
Asgari ücreti, yasa gereği işçi, işveren ve hükümetten beşer temsilciden oluşan 15 kişilik Asgari Ücret Tespit Komisyonu belirliyor. Komisyon, yeni asgari ücreti belirleme çalışmaları kapsamında Aralık ayında belirlenen tarihlerde toplanıyor. Bakanlığın belirlediği üyelerden birinin başkanlık ettiği komisyon, en az 10 üyenin katılımıyla toplanıp oy çokluğuyla karar alıyor. Oyların eşitliği durumunda ise başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor.
Mevcut Asgari Ücret Durumu
Halen geçerli olan asgari ücret, bir işçi için aylık brüt 20 bin 2 lira 50 kuruş, vergiler ve kesintiler düştüğünde net 17 bin 2 lira 12 kuruş olarak uygulanmaktadır. Asgari ücretin işverene toplam maliyeti ise bir işçi için 23 bin 502 lira 94 kuruş olarak hesaplanıyor. Bunun 20 bin 2 lira 50 kuruşunu brüt asgari ücret, 3 bin 100 lira 39 kuruşunu sosyal güvenlik primi ve 400 lira 5 kuruşunu işveren işsizlik sigorta fonu oluşturmaktadır.
