Küresel Ekonomilerde Enflasyonla Mücadelede Çarpıcı Stratejiler!

Dünya Genelinde Enflasyon Eğilimleri

Dünya genelinde enflasyondaki düşüş eğilimi, birçok ülkenin ekonomi politikalarıyla paralel bir şekilde ilerlerken, bu düşüşün farklı bölgelerde farklı hızlarda devam etmesi dikkat çekiyor. Artan faiz oranlarına rağmen, yapışkan yüksek enflasyon başta hizmet sektörü olmak üzere birçok hükümet ve merkez bankasını zorlamaya devam ediyor. Uzun yıllar boyunca düşük seyreden enflasyon oranı, özellikle Kovid-19 salgını sonrası toparlanma sürecinde genel olarak bir yükseliş trendine girdi. Salgının ardından ekonomik toparlanmada parasal teşviklerin etkisiyle, tüketici talebinin karşısında arz tarafında yaşanan sıkıntılar enflasyondaki güçlenmeye katkı sağladı.

Tedarik Zincirlerinin Kırılması Rol Oynadı

Tedarik zincirlerindeki kırılmalar, ekonomilerin yeniden açılması sürecinde yaşanan fiyat artışlarına ek olarak, enflasyonun jeopolitik gelişmelerden de olumsuz etkilendiğini gösteriyor. Rusya-Ukrayna savaşının başlamasıyla birlikte, enflasyondaki artış özellikle enerji ürünleri ve gıda fiyatlarındaki hızlı yükselişle daha da belirgin bir hal aldı. Tedarik zincirindeki aksaklıklar, yüksek petrol ve gaz fiyatları ile emtia ve gıda fiyatlarındaki hızlı yükseliş, küresel çapta tam anlamıyla bir “enflasyon fırtınası” oluşturdu ve yaşam maliyetlerini ciddi ölçüde artırdı. Böylece, uzun yıllar boyunca düşük seyreden enflasyon hemen hemen tüm ülkelerde yükselmeye başladı.

Merkez Bankalarının Mücadelesi

Birçok ülkede enflasyon, Kovid-19 sonrası merkez bankalarının en büyük sınavı haline gelirken, ABD ve bazı Avrupa ülkeleri dâhil gelişmiş ekonomilerde son 40 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bazı ülkeler, enflasyonu dizginlemek için faiz oranlarını artırarak büyük ölçüde para politikasına güvenirken, diğer ülkeler yasal fiyat kontrolleri, vergi artışları ve hükümet harcamalarının azaltılması gibi çeşitli yöntemler kullandı.

Bazı Ülkeler Hedefe Yaklaştı

Enflasyonla mücadele birçok bölgede devam ederken, son dönemde bazı ülkelerin enflasyon hedeflerine yaklaşabilmesi dikkat çekiyor. İngiltere, ABD, Avustralya ve Euro Bölgesi’nde enflasyon, zirve seviyelerden hedef seviyelerin altına gerilerken, aşırı yüksek enflasyon olarak bilinen hiperenflasyon birçok Afrika, Orta ve Güney Amerika ülkesinde sorun olmaya devam ediyor. S&P Global Market Intelligence verilerine göre, küresel tüketici fiyatları enflasyonu Eylül 2022’deki yüzde 8,3’lük zirve seviyesinden Haziran 2024’te yüzde 4,5’e geriledi.

Euro Bölgesi Çift Haneyi Gördü

Euro Bölgesi’nde 2022 yılı, enflasyonun zirve dönemine işaret etti. Enflasyon oranı neredeyse her ay rekor kırdı. 2021 döneminde yıllık ortalaması yüzde 2,9 olan Euro Bölgesi enflasyon oranı, 2022’de yüzde 9,2 olarak gerçekleşti. Euro Bölgesi’nde Ekim 2022’de, yüzde 10,6 ile zirveye ulaşan yıllık enflasyon, Eurostat tarafından toplandığı son 25 yılda ölçülen en yüksek seviyeyi temsil etti. AB ülkelerinin büyük kısmında çift haneli enflasyon rakamları ilk kez deneyimlendi. Zirve yapan enflasyon, Avrupa Merkez Bankası’nın (AMB) yüzde 2’lik hedefinin çok üzerinde seyretti. Yüksek enflasyonla mücadele eden AMB, Temmuz 2022’den itibaren art arda 10 toplantıda faiz oranlarını 450 baz puan artırdı.

Ekonomi Yavaşlaması Acı Reçete Getirdi

Bu durum, tüketiciler için kredi maliyetlerini artırırken, imalat, inşaat ve diğer sektörlerdeki yatırımları daha pahalı hale getirerek ekonomiyi yavaşlattı. Ancak enflasyonu durdurmak için acı reçetelerin uygulanması kaçınılmaz bir durum haline geldi. Alınan tedbirler sonuç verirken, en son düşen enerji fiyatları ile Eylül’de Euro Bölgesi’ndeki yıllık enflasyon oranı son üç yılın en düşük seviyesine geriledi. Ağustos ayında yüzde 2,2 olan Euro Bölgesi’nde Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Eylül ayında yıllık bazda yüzde 1,8 oldu. Böylece, üç yılı aşkın bir süredir ilk kez enflasyon, AMB’nin orta vadede Euro Bölgesi ekonomisi için ideal olarak gördüğü yüzde 2 hedefinin altında seyretti. Enerji fiyatları Eylül’de bir önceki aya göre yüzde 1,6 düşerken, hizmet fiyatlarının da yüzde 1 gerilemesi dikkat çekti. Ancak, enerji dışı sanayi malları fiyatları yüzde 2,1, işlenmemiş gıda fiyatları ise yüzde 0,9 arttı.

Enerji Fiyatlarındaki Düşüş Endişeyi Azalttı

Bu durum, enerji fiyatlarındaki düşüşün ne kadar belirleyici olduğunu teyit etmekte ve hizmet sektöründeki nispeten yüksek enflasyona ilişkin endişeleri bir nebze hafifletmektedir. Öte yandan, Euro Bölgesi’nden gelen veriler, AMB’nin ay ortasındaki para politikası toplantısında faiz oranlarını tekrar düşüreceği beklentisini artırdı. Orta vadede yüzde 2 enflasyon hedefleyen AMB, en son 12 Eylül’de piyasa beklentileri doğrultusunda yılın ikinci faiz indirimine gitmiş, mevduat faiz oranını 25 baz puan, ana refinansman faizi ve marjinal borçlanma faizini 60’ar baz puan düşürmüştü. Banka, mali piyasalar için hayati öneme sahip mevduat oranını çeyrek puan düşürerek yüzde 3,50’ye çekti. AMB Yönetim Konseyi, önceden belirli bir faiz oranı patikasına bağlı kalmayacağını teyit ederken, bazı analistler bankanın 2025 ortalarına kadar faiz oranlarını düşürmeye devam edeceğini öngörüyor.

Lagarde: AMB Enflasyondaki Düşüşü İyimserlikle Takip Ediyor

AMB Başkanı Christine Lagarde, uygulayacakları politikalar konusunda bu hafta yaptığı konuşmada, “Son gelişmeler enflasyonun zamanında hedefe döneceğine olan güvenimizi güçlendiriyor. Bunu Ekim ayındaki para politikası toplantımızda hesaba katacağız.” değerlendirmesinde bulundu. Enflasyondaki düşüşün son iki aydır hızlandığına işaret eden Lagarde, manşet enflasyonun Ağustos 2024’te yüzde 2,2’ye düştüğünü, azalan enerji maliyetleri nedeniyle enflasyonun Eylül ayında daha da gerilemesinin beklendiğini belirtti. Lagarde, enerji fiyatlarındaki sert düşüşlerin yıllık enflasyona etkisinin kaybolduğuna, bu nedenle dördüncü çeyrekte enflasyonun bir miktar artabileceğine işaret etti. Enflasyonun orta vadede yüzde 2’lik hedeflerine zamanında dönmesini sağlamaya kararlı olduklarına dikkat çeken Lagarde, uygun kısıtlama seviyesini ve süresini belirlemek için veriye dayalı bir yaklaşımı izlemeye devam edeceklerini, enflasyon görünümüne, enflasyonun dinamiklerine ve para politikası iletim gücüne odaklanacaklarını vurguladı. Lagarde’nin açıklamaları, finans piyasalarında AMB’nin faiz oranlarını yeniden düşürebileceği beklentilerini iyice artırdı.

Almanya’da Enflasyon AMB’nin Hedefinin Altına İndi

Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis) verilerine göre, Almanya’da yıllık enflasyon, sıkı faiz politikasının ve ekonomideki belirsizliğin etkisiyle Eylül ayında yüzde 1,6’ya inerek, AMB hedefinin çok altına düştü. Böylece, AB’nin başat ekonomisi olan Almanya’da yıllık enflasyon Ocak 2021’den beri en düşük seviyeye inmiş oldu. AB uyumlu TÜFE de Eylül’de bir önceki aya göre yüzde 0,1 düşerken, yıllık bazda yüzde 1,8 yükseldi. AB uyumlu TÜFE Ağustos’ta yıllık yüzde 2 olarak kaydedilmişti. Ülkede gıda ve enerji hariç tutularak hesaplanan çekirdek enflasyon ise Eylül’de yüzde 2,8’den yüzde 2,7’ye geriledi. Bu arada, ülkede geçen sene enflasyonda en büyük belirleyici olan gıda ürünlerinde fiyatlar, Eylül’de bir yıl öncesine göre yüzde 1,6 artarken, enerji ürünleri yüzde 7,6 düşüş gösterdi.

ABD’de Enflasyon Şubat 2021’den Beri En Düşük Seviyede

ABD Çalışma Bakanlığı verilerine göre, ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Ağustos’ta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda ise yüzde 2,5 ile beklentilere paralel bir artış gösterdi. ABD’de yıllık enflasyon Haziran 2022’de yüzde 9,1 ile 41 yılın zirvesine çıkmıştı. Yüksek enflasyon, 2022’deki ara seçimlerde seçmenlerin en büyük endişesi olmuştu. Şubat 2021’den bu yana en düşük yıllık artışını kaydeden TÜFE, Temmuz’da yıllık bazda yüzde 2,9 yükselmişti. Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE de Ağustos’ta aylık yüzde 0,3 ve yıllık yüzde 3,2 artış gösterdi.

İngiltere’de Düşüş Dikkat Çekti

İngiltere’de yıllık enflasyon, Ekim 2022’de yüzde 11,1 ile 40 yılın en yüksek seviyesine ulaşmasından bu yana önemli ölçüde düştü. İngiliz Ulusal İstatistik Ofisi (ONS) verilerine göre, ülkede yıllık enflasyon Ağustos’ta yüzde 2,2 ile beklentiler dâhilinde gerçekleşti. Enflasyon, Temmuz’da da yüzde 2,2 olmuştu. Enerji ve gıda fiyatları hariç tutulan yıllık enflasyon Ağustos’ta yüzde 3,6 olarak kaydedildi. Temmuz’da çekirdek enflasyon yıllık bazda yüzde 3,3 ölçülmüştü. Hizmet sektörü enflasyonu ise Ağustos’ta yıllık bazda yüzde 5,6 olarak hesaplandı. Hizmet enflasyonu Temmuz’da yüzde 5,2 seviyesindeydi. Ülkelerde enflasyon oranının gerilemesi, fiyatların düştüğünü değil, sadece fiyatların daha düşük hızda yükseldiği anlamına gelmektedir.

Avustralya ve Güney Kore’de Hedef Aralığına İndi

Gelişmiş ülkelerden Avustralya’da yıllık enflasyon, Ağustos’ta ülke merkez bankasının hedef aralığına girerek Temmuz ayındaki yüzde 3,5’ten yüzde 2,7’ye geriledi. Bu düşüş, enflasyon oranını Ağustos 2021’den beri ilk kez Avustralya Merkez Bankası’nın yüzde 2-3 olan hedef aralığına indirdi. Kanada’da da yıllık enflasyon oranı Ağustos ayında beklenenden daha hızlı bir şekilde düşerek yüzde 2,5’den yüzde 2’ye geriledi. Bu, ülkede Şubat 2021’den beri en düşük enflasyon oranı olarak kayıtlara geçti. Güney Kore’de enflasyon, Eylül’de yüzde 1,6 ile son üç buçuk yılın en düşük seviyesine ulaştı. Ağustos ayındaki yüzde 2’lik artışa kıyasla kaydedilen bu düşüş, küresel koşullardaki dalgalanmalar karşısında ekonomiyi istikrara kavuşturmaya yönelik devam eden çabaları yansıttı. Güney Kore’de enflasyon, Temmuz 2022’de yüzde 6,3 olarak kaydedilmişti. Güney Kore Maliye Bakanlığı, yıllık enflasyonun bu yıl yüzde 2,6 olmasını bekliyor. Latin Amerika’nın en büyük ekonomisine sahip Brezilya’da yıllık enflasyon, Nisan 2022’de yüzde 12,13’e yükseldikten sonra Ağustos 2024’te yüzde 4,24’e geriledi. Hindistan’da ise Nisan 2022’de yüzde 7,79 olan enflasyon oranı, Ağustos 2024’de yüzde 3,65’e inerek son beş yılın ikinci en düşük seviyesine geriledi.