Çevre dostu görünmek adına plastik poşetleri tamamen kaldıran zincir marketlere kötü haber geldi. Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), yalnızca bez veya kağıt torba satışı yapan marketlerin tüketicilere ek maliyet yüklediğini ve bunun mevzuata aykırı olduğunu belirtti. Kararla birlikte zincir marketlere yönelik idari denetim ve yaptırım süreci gündeme geldi.
Plastik Poşet Talep Edildi, Satış Yok Denildi
Olay, zincir bir marketten alışveriş yapan vatandaşın kasada plastik poşet talep etmesiyle başladı. Ancak kasiyer yalnızca kağıt ve bez çanta satıldığını söyledi. Bu durumun hukuki dayanağını sorgulayan tüketici, Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvurarak uygulamanın mevzuata aykırı olduğunu ifade etti.
Yasal Düzenleme Seçme Hakkı Tanıyor, Zorunluluğu Değil
KDK, şikâyet üzerine yaptığı incelemede, “Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar”ın 8. maddesine atıf yaptı. Bu maddeye göre marketler; kağıt, file ve bez torbaları, plastik poşetlere ek olarak sunmakla yükümlü. Yani plastik poşeti tamamen kaldırmak değil, onu ücretli sunarken çevreci alternatifleri de teşvik etmek esas.
KDK: “Ekonomik Külfet ve Seçim Hakkı İhlali Var”
Kararda, sadece pahalı alternatiflerin sunulmasının zorunlu bir dayatma olduğu ve tüketiciye seçim hakkı bırakılmadığı ifade edildi. Ayrıca bu durumun, çevre koruma bilincini artırmaktan ziyade vatandaşın cebine yük getirdiği belirtildi:
“Poşete göre daha pahalı olan kağıt torba veya bez çanta zorunluluğu, yasal düzenlemenin özüne aykırıdır. Plastik poşetlerin makul ücretle sunulmaya devam etmesi gerekir.”
Bakanlığa Tavsiye: Denetleyin ve Yaptırım Uygulayın
KDK, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na gönderdiği tavsiye kararında, zincir marketlerin bu uygulamasının idari denetime tabi tutulması ve gerekirse yaptırım uygulanması gerektiğini vurguladı. Kararda ayrıca şu ifadeye de yer verildi:
“Çevreyi koruma amacıyla uygulanan bu sistemin, tüketici hakları ve ekonomik denge gözetilerek yürütülmesi gerekir.”
Ne Değişecek?
Bu karar, marketlerde yeniden plastik poşet satışının gündeme gelmesine neden olabilir. Ancak bu durum, çevreci uygulamalarda geri adım olarak mı, yoksa dengeli bir çözüm arayışı olarak mı değerlendirilecek, önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
