Koramaz Vadisi’nde Kültürel Mirasın İzleri
UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Koramaz Vadisi, zengin tarihi ve farklı etnik kökenlerin bir arada yaşadığı bir bölge olarak dikkat çekmektedir. Bu eşsiz vadi içerisindeki evlerin kapı üstlerindeki levhalar ve taş süslemeler, Kayseri Olgunlaşma Enstitüsü tarafından özenle kayıt altına alınmış ve replikaları titizlikle üretilmiştir.
Olgunlaşma Enstitüsü tarafından başlatılan “Koramaz Vadisi Taş Tezyinatı Projesi” çerçevesinde, bölgedeki evlerin giriş kapılarındaki taş süslemeler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu evlerin kapı üstlerindeki süslemeler, yalnızca estetik bir değer taşımakla kalmayıp, aynı zamanda evlerin yapım tarihini belirten levhalar ile üzerinde yer alan dilek, dua ve özlü sözlerin kabartmalarıyla zenginleştirilmiştir.
Günden güne sayıları azalan bu kültürel değerlerin kaybolmaması adına, Olgunlaşma Enstitüsü, plastik sanatlar atölyesinde kilden bu levhaların dokuz replikasını üretmiştir. Böylece, geçmişin izlerini günümüze taşımak ve gelecek nesillere aktarmak adına önemli bir adım atılmıştır.
Süslemelerin Anlamı ve Önemi
Olgunlaşma Enstitüsü Plastik Sanatlar Öğretmeni Neslihan Burçak Yıldız, tarihi bölgede yer alan evlerin kapı üstlerindeki süslemelerin ve “maşallah” yazılarının dikkat çekici özellikler taşıdığını ifade etmektedir. Bu süslemelerin genellikle dayanıklı taş malzemeden yapıldığını belirten Yıldız, replika üretimi sırasında estetik kaygılarla kil ve ahşap gibi malzemelerin tercih edildiğini vurgulamaktadır.
Kapı üstlerindeki süslemelerde evlerin yapım tarihleri veya çeşitli objelerin yer aldığını söyleyen Yıldız, “Her birini farklı killerden ürettik. Kimini şamot kilinden, kimini kırmızı çamurdan, kimini ise gri çamurdan yaptık. Hangi süslemeye hangi çamurun uygun olduğunu belirledim ve tasarımı ona göre gerçekleştirdim. Bu süslemeler, ev sahibinin sosyal ve kültürel yapısını, kişisel özelliklerini yansıtan özgün tasarımlar olarak öne çıkıyor. Koramaz Vadisi’ndeki bu kapı süslemeleri, birer kültürel miras niteliği taşımakta. Bu mirasın yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması için atölyemizde bu eserleri ürüne dönüştürdük.” diye konuşmuştur.
Hayvan Figürlü Kapı Tokmakları
Yıldız, projenin tamamlanmasının ardından bölgeden bağımsız olarak hayvan figürlü kapı tokmakları üzerine de çalışmalara başladıklarını belirtmiştir. Osmanlı döneminden bu yana Türk kültüründe kapı tokmağının önemli bir yerinin bulunduğunu ifade eden Yıldız, bu kapı tokmaklarını modern estetik anlayışa göre yeniden tasarladıklarını dile getirmiştir.
Geleneksel kapı tokmaklarının ötesinde, rölyef tekniğini kullanarak hayvan figürlerinden ilham alarak aslan, koç, baykuş, geyik, balık, fil gibi 15 farklı kapı tokmağı üretmişlerdir. Bu çalışmalar, sadece birer süs eşyası değil, aynı zamanda geçmişin kültürel ve sanatsal mirasını günümüze taşıyan önemli birer temsilcidir.
