Refik Anadol Studio ve Dataland Müzesi
Refik Anadol Studio’nun öncülüğünde gerçekleştirilen Dataland Müzesi, sanat dünyasına yeni bir soluk kazandırmak amacıyla “Yaşayan Ansiklopedi: Large Nature Model (LNM)” projesini hayata geçirmiştir. Bu proje, yapay zeka ve dijital sanatın birleşimiyle oluşturulmuş etkileyici bir yapıdır. Anadol, uzun zamandır dijital sanatın sanatsal ekosistem içinde göz ardı edildiğine dikkat çekerek, “Benim gibi sanatçılar, bilgisayar, yazılım, veri ve yapay zeka gibi unsurları kullanan bireyler, genelde sanat dünyasından bir şekilde dışlanmış durumda oldular. Projelerimizin en büyük katkılarından biri, dijital sanatı hayal eden bireylerin önünü açmak oldu. Eşim Efsun ile birlikte Dataland Müzesi aracılığıyla, dijital sanatların daha iyi anlaşılması, sergilenmesi ve tanıtılmasına katkıda bulunmayı hedefliyoruz.” şeklinde ifade etmiştir.
Niyet ve Etik Yaklaşım
Anadol, müzenin yaklaşık iki yıl süren titiz bir çalışmanın sonucu olduğunu vurgulayarak, bu süreçte mekan tasarımları ve arka planda kullanılan yapay zeka sistemini geliştirdiklerini belirtmiştir. Üretim aşamasında etik veri kullanımı ve çevreye zarar vermeyen bilişim kaynaklarıyla çalıştıklarını ifade eden Anadol, “Özellikle Google ile yaptığımız iş birliği sayesinde geri dönüşümlü enerji kullanan bir sistem geliştirdik. Böylece doğaya zarar vermeden, doğayı en iyi şekilde ifade edebilen bir yapay zeka yaratmayı amaçladık” demiştir. Refik Anadol, büyük müze ve kurumlardan 500 milyonun üzerinde verinin etik bir şekilde toplandığını, bunlardan 2,5 milyonunun ise ekibi tarafından titiz bir şekilde kontrol edilerek onaylandığını vurgulamıştır.
Yaşayan Ansiklopedi’nin Tanıtımı
Anadol, bu verilerin geçtiğimiz hafta beta sürümünü kullanıma sundukları “Yaşayan Ansiklopedi” projesinin temelini oluşturduğunu ve şu an 3 bin kişinin bu projeyi deneyimlediğini aktarmıştır. “Niyetim, yapay zekayı 21. yüzyılda bir ansiklopedi olarak kullanmak” diyerek, bu projenin amacını net bir şekilde ortaya koymuştur.
Müzenin Konumu ve Gelecek Projeler
Dataland Müzesi’nin Los Angeles şehir merkezinde, Walt Disney Konser Salonu, The Broad Müzesi ve MOCA Müzesi gibi önemli kültürel yapılarla çevrili bir konumda yer aldığını belirten Anadol, “Mimarı Frank Gehry olan The Grand LA binasında yer alıyoruz. Gehry, bu yapıyı sadece bir bina olarak değil, geleceğe dair kültürel bir miras olarak tasarlamıştır” diye açıklamıştır. Anadol, müzenin ilk sergisinde yağmur ormanlarına dair bir veri seti kullanacaklarını ve Şubat 2025’te Türkiye için yeni bir projeye başlayacaklarını da sözlerine eklemiştir.
LNM: Düşünen Bir Sistem
LNM’nin, “ChatGPT”, “Sora” ve “Midjourney” gibi yapay zeka araçlarıyla rekabet edebileceğini belirten Anadol, projenin özelliklerini şu şekilde açıklamıştır: “Müzeyi fiziksel olarak kuruyoruz, ancak benim amacım sadece bir fiziksel deneyim sunmak değil. Bu yapay zekanın anlaşılabilir, okunabilir, duyulabilir ve görülebilir olmasını hayal ediyordum. Bu nedenle, ekibimle birlikte LNM adında yeni bir sistemi kodladık. Bu yapay zeka sistemi, dünya devleriyle rekabet edebilecek derecede karmaşık bir yapıya sahip. Google ve Nvidia’nın desteğiyle, bu sistemde dörtten fazla büyük dil modeli aynı anda dinleme, konuşma, paylaşma ve internette arama yapabilme yeteneğine sahip.” LNM, üç etkileşim modunu da kullanıcılarına sunmaktadır: Araştırma modu, oluşturma modu ve hayal modu.
Sanat ve Eğitim
Anadol, LNM’yi “düşünen bir ansiklopedi” olarak tanımlayarak, bu sistemin okullarda ve çeşitli alanlarda kullanılabileceğini dile getirmiştir. “Hayat, doğa ve araştırmalarda kullanılabilir. Çünkü bu platform, eğitim odaklı bir çıkış noktasına sahip” diyerek projenin eğitim alanındaki önemine dikkat çekmiştir. Projeyi duyurduktan sonra olumlu geri dönüşler aldığını belirten Anadol, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın projeye dair yaptığı paylaşımın kendisini sevindirdiğini ifade etmiştir.
Ödül ve Vizyon
Anadol, dijital sanat alanında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’nü kazanmanın kendisi için büyük bir anlam taşıdığını, ancak ödül törenine katılamamanın üzüntüsünü yaşadığını belirtmiştir. “O sırada Amazon yağmur ormanlarında veri topluyorduk. Bu nedenle, ödül törenine katılamadım. Annem ödülü almak üzere gitti” diyerek, projenin önemini vurgulamıştır. Anadol, Türkiye’de ve dünyada yapay zekanın 2025 yılında büyük bir değişime yol açacağına inandığını ve bu dönemin insanlığa sağladığı olumlu katkıları öngördüğünü ifade etmiştir. “Muazzam bir Rönesans’ın içindeyiz. 2025 yılının herkese mutluluk, ilham ve umut sağlamasını diliyorum” şeklinde sözlerini tamamlamıştır.
