Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Berlin’de düzenlenen Küresel Diyalog Konferansında yaptığı açıklamayla hem şaşırttı hem güldürdü. Rama, ülkenin dijital olarak tasarlanan “Yapay Zekâ Bakanı” Diella adlı sanal asistanının “83 çocuğa hamile olduğunu” esprili bir dille duyurdu.
Rama: “Her biri bir milletvekiline asistanlık yapacak”
Başbakan Rama, konuşmasında bu “sanal bebeklerin” aslında Sosyalist Parti’ye mensup 83 milletvekili için özel olarak geliştirilen dijital asistanlar olacağını açıkladı. “Diella ilk kez hamile ve 83 çocuk doğuracak. Her biri parlamento oturumlarına katılacak, olup bitenleri kaydedecek ve milletvekillerine öneriler sunacak. Bu çocuklar annelerinin tüm bilgisine sahip olacak” ifadelerini kullandı.
Yeni sistemin 2026 yılına kadar tüm milletvekillerinin günlük görevlerini kolaylaştırması, toplantıları takip etmesi ve parlamenterlerin dışarıda olduklarında bile gelişmelerden haberdar olmasını sağlaması bekleniyor. Rama bu yeniliği mizahi bir dille şöyle örneklendirdi: “Diyelim ki kahve içmeye gidip işe dönmeyi unuttunuz. Bu dijital çocuk, sizin yerinize salonda olup bitenleri takip edecek ve kime karşı konuşmanız gerektiğini size söyleyecek.”
“Güneş” anlamına gelen Diella’nın yükselişi
Diella’nın hikayesi, 2024 Ocak ayında Arnavutluk hükümetinin e-Albania portalı üzerinden vatandaşlara sunulan bir yapay zekâ destekli sanal asistan olarak başlamıştı. Microsoft iş birliğiyle Ulusal Bilgi Toplumu Ajansı tarafından geliştirilen Diella, o tarihten bu yana “bir milyondan fazla başvuruya yardımcı olduğu” iddiasıyla resmi belge süreçlerinde önemli kolaylıklar sağladı.
Daha sonra piyasaya sürülen Diella 2.0 versiyonu, geleneksel Arnavut kıyafetleri giyen, sesli ve animasyonlu bir avatar olarak vatandaşların karşısına çıktı. Hükümet, geçtiğimiz aylarda Diella’yı —anayasa bakanların insan olması gerektiğini söylese de— özel şirketlerle yapılan devlet sözleşmelerini denetleyen bir bakanlık pozisyonuna terfi ettirdi. Başbakan Rama, bu kararın yolsuzluğa karşı tarihi bir adım olduğunu savunarak, “Diella sayesinde kamu ihaleleri artık çok daha şeffaf, hızlı ve hesap verebilir hale gelecek” açıklamasında bulunmuştu.
Muhalefet: “İnsanları trans halinde tutma girişimi”
Rama’nın son açıklaması muhalefet cephesinde ise sert tepkilere yol açtı. Eski bakan Tritan Shehu, duyuruyu “tatsız” olarak nitelendirerek, “Bu, toplumu sanal bir trans halinde tutma girişiminden başka bir şey değil” dedi.
Diella daha önce de Arnavutluk Parlamentosu’nda yaptığı sanal konuşmayla gündem olmuştu. “Bazıları insan olmadığım için bana anayasaya aykırı dedi. Bu beni üzdü. Ama anayasalar için asıl tehdit makineler değil, insanlık dışı kararlar alanlardır” ifadeleriyle dikkat çekmişti. O konuşma sırasında bazı milletvekilleri Diella’yı alkışlarken, muhalif vekiller ekrandaki avatarı görünce masalara vurarak tepkilerini göstermişti.
